آموزش نظامی در مدارس نظامی و غیرنظامی در دورة پهلوی اول

نویسندگان

1 استادیار و عضو هیأت علمی گروه تاریخ معاصر، پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

2 استادیار و عضو هیأت علمی گروه تاریخ معاصر، پژوهشکده اسناد، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران

doi
چکیده

در دورة قاجار ایران دارای ارتش آموزش دیده و متحدالشکلی نبود و اندک واحدهای منظم آموزش دیدة موجود کشور زیر نظر فرماندهان و مستشاران خارجی قرار داشتند. پس از کودتای 3 اسفند 1299ش./22 فوریه 1921م. رویکرد نوینی در ساختار ارتش ایجاد شد، به تشکیل ارتش واحد توجه جدی شد و ایجاد مدارس و دانشکده­ های نظامی در اولویت برنامه‌های رضاخان قرار گرفت. این سیاست در دورة سلطنت او در مدارس غیر نظامی نیز دنبال شد و آموزش نظامی دانش‌آموزان به صورت نظری و عملی در برنامه­ های وزارت معارف تصویب و اجرا شد. این پژوهش بر آن است تا با روش تاریخی و مبتنی بر منابع کتابخانه­ ای و آرشیوی به این پرسش که آموزش نظامی در مدارس نظامی و غیرنظامی دورة پهلوی اول با چه رویکردی و چه تغییرات و تحولاتی همراه بوده است، پاسخ مناسبی بدهد. پژوهش حاضر بر این فرضیه استوار است که رویکرد پهلوی اول بیش از هر چیز تقویت هویت ملی در قالب ایجاد ارتش ملی و تحول و تقویت نظم و انضباط در محیط مدارس غیرنظامی از طریق آموزش نظامی به منظور آماده­ سازی جوانان و ترویج فرهنگ اطاعت­ پذیری بوده است. حکومت پهلوی برای دستیابی به این منظور، به ایجاد و تقویت مدارس و آموزشگاه های نظامی، استخدام مستشاران و فرستادن محصل به خارج از کشور، اعزام افسران آموزش دیده به مدارس غیر نظامی و آموزش نظامی دانش­ آموزان و دانشجویان اقدام نمود.