فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رویکرد عالمان در حوزه تفکر و دانش متأثر از عوامل گوناگونی است. رویدادهای تاریخی یکی از عوامل رویکرد عالمان به حوزه مذکور است. به­ طور مشخص می توان گفت، رویداد تاریخی فتوحات خلفای نخستین و غنائم حاصل از آن تأثیر گسترده­ای بر ارتقاء زندگی مادی مسلمانان آن عصر گذاشت. این مطلوبیت به ­دست آمده از غنائم به تأثیرپذیری اندیشۀ عالمان آن عصر و عصرهای نزدیک به آن، از مؤلفۀ برجستۀ آن فتوحات که همان جهاد ابتدایی است، منجر شد. به­ گونه­ ای که برخی از اندیشمندان همچون طبری (م310ه.ق.) به­ جهت تثبیت نظام معنایی سامان یافته از فتوحات خلفا در اذهان جمعی اجتماع، غالب آیات جهاد را با انگارۀ جهاد ابتدایی فهم نمودند. این نگرش تفسیری، رابطه معناداری را با فضای فکری حاکم بر دوران حیات وی نسبت به فتوحات خلفای نخستین پررنگ می­ نماید. پژوهش حاضر گامی نو و در واکاوی و اثبات این انگارۀ معنادار بوده­ است. این پژوهش به روش تحلیلی- انتقادی می­ باشد. دستاوردهای یافت شده گواه آن است که طبری در فهم آیات جهاد از مسیر درست علمی خارج شده­ است. وی متأثر از فتوحات خلفای نخستین و در راستای صحه نهادن بر آن، گاه به ذکر روایتی مدلس، نسخ تمامی آیات مقیده جهاد به نفع جهاد ابتدایی و عدول از محکمات سیره نبوی اقدام کرده است.