سپاه اتابکان زنگی و تحولات تاریخی آن
نویسندگان
1 استادیار، گروه تاریخ اسلام، دانشکده مطالعات اسلامی، دانشگاه بین المللی اهل بیت، تهران، ایران
doi
چکیده
اتابکان زنگی در تمام حکومت خود با حکومتهای شام اعم از صلیبی و مسلمان جنگیدند از اینرو نیروی نظامی بخش مهمی از حکومت آن ها بود. خاستگاه مؤسسان سلسله زنگیان دربار سلجوقیان بود. پیش از آن ها نیز سلاجقه در شام حضور داشتند ازاینرو سپاه اتابکان زنگی، با سپاه سلجوقیان شباهتهایی دارد. بااینحال، زنگیان بر اساس شرایطی چون جغرافیای شام و جزیره، نیروهای موجود در منطقه و مواجهه با دشمنان متفاوت مانند بیزانس و صلیب یان، تغییراتی در سپاه سلجوقی ایجاد کردند. این مقاله به دنبال پاسخ به این سوال است که سپاه اتابکان زنگی چگونه بود و چه تحولاتی را تا سال 569ه.ق گذراند؟ بر اساس یافتههای پژوهش، اتابکان زنگی اغلب مناصب نظامی سلجوقیان را در مراتب سپاهی خود را داشتند؛ اما تفاوت اصلی در نیروهای نظامی آن ها بود. ترکمانان نیروی اصلی سپاه را تشکیل میدادند و این نیروی اصلی به وسیله بردگان ترک، اعراب بدوی، جنگجویان کرد، پیادهنظام احداث و خراسانی تکمیل میشد. منابع مالی تأمین سپاه غالباً بهصورت اقطاع، پول نقد و سهم از غنائم بود. با تبدیلشدن، صلیبیان به دشمن اصلی اتابکان زنگی، هم در ابزار جنگ و هم در نیروهای مورداستفاده آنها تغییراتی بهوجود آمد که عمدتاً برای دفع نیروهای سنگین اسلحه صلیبی بود.
