فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف : پژوهش حاضر بر تحلیل و بازخوانی مدل‌های رفتار اطلاع‌یابی ویلسون از منظر رویکردهای روان‌شناسانه و شناختی تمرکز دارد. با وجود اهمیت مدل‌های ویلسون در تبیین رفتار اطلاع‌یابی، بررسی‌ها نشان می‌دهد که مؤلفه‌های روان‌شناسانه و شناختی در این مدل‌ها به ‌صورت پراکنده و غیرنظام‌مند مطرح شده‌اند. از این ‌رو، پژوهش حاضر می‌کوشد نقش و جایگاه این مؤلفه‌ها را در ساختار مدل‌های ویلسون روشن سازد. روش پژوهش : پژوهش حاضر از منظر هدف، کاربردی و از لحاظ رویکرد، کیفی و جزء پژوهش‌های ‌های های مفهومی است. به ‌منظور گردآوری داده‌ها از روش کتابخانه‌ای با مراجعه به منابع علمی و مقالات مرتبط با مدل‌های رفتار اطلاع‌یابی ویلسون و نظریات حوزه روان‌شناسی و شناختی استفاده شد. روش نمونه‌گیری از منابع موجود در پایگاه‌های اطلاعاتی، هدفمند و شیوه تجزیه و تحلیل داده‌ها، تحلیلی ـ تفسیری بود. یافته‌ها : نتایج نشان داد که متغیرهای مداخله‌گر ویلسون را می‌توان در دو محور اصلی عوامل فردی و محیطی طبقه‌بندی کرد. مؤلفه‌هایی نظیر انگیزش، خودکارآمدی، فشار روانی ـ مقابله‌ای، درک ریسک و بار شناختی، نقش تعیین‌کننده‌ای در فرایندهای جستجو، ارزیابی و استفاده از اطلاعات دارند. همچنین، یافته‌ها نشان داد که رفتار اطلاع‌یابی، ماهیتی پویا و بازگشتی دارد و تعامل میان فرد، محیط و رفتار، در راستای نظریه شناخت اجتماعی بندورا، تأثیری دوسویه بر فرایند اطلاع‌یابی دارد. نتیجه‌گیری : تلفیق نظریه‌های روان‌شناسانه و شناختی با مدل ویلسون می‌تواند چارچوبی جامع‌تر برای درک سازوکارهای ذهنی و عاطفی کاربران در مواجهه با نیازهای اطلاعاتی فراهم آورد و ظرفیت تبیین نظری مدل‌های رفتار اطلاع‌یابی را در بافت‌های فناورانه و پیچیده امروز ارتقا دهد.