بررسی فعالیت‌های کتاب محور مؤسسه انتشارات فرانکلین در ایران در چارچوب جنگ سرد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران اسلامی دانشگاه شهید بهشتی

2 گروه تاریخ، دانشگاه شهیدبهشتی

doi
10.29252/HSOW.5.4.1
چکیده

چکیدهیکی از وجوه برجسته و متمایز جنگ سرد رقابت‌های فرهنگی بین بلوک شرق و غرب بود. شوروی و ایالات‌متحده به‌منظور سیطره بر کشورهای مختلف، به‌جای اتخاذ سیاست مستقیم و بهره‌گیری از نیروی نظامی، از طریق فرهنگ و اندیشه و به‌واسطه ابزارهای فرهنگی به دنبال احاطه بر جوامع مدنی برآمدند. در این کارزار، ایالات‌متحده با ابزارهایی همچون موسیقی، فیلم، مٌد، چاپ و نشر کتاب و با القای اندیشه دموکراسی و لیبرالیسم توانست بر جامعه مدنی کشورهای درحال‌توسعه غلبه کند و هژمونیک شود. در حوزه چاپ و نشر کتاب، انتشارات فرانکلین نیویورک که شعب متعددی را در کشورهای درحال‌توسعه ایجاد نمود، توانست علاوه بر ایجاد تحول در صنعت چاپ و نشر کتاب، بر جامعه مدنی این کشورها نیز تأثیر بگذارد و عرصه فرهنگی را از آن خود کند. مقاله حاضر با روشی توصیفی- تحلیلی و با اتکا بر اسناد تاریخی نشان می‌دهد که هژمونی ایالات‌متحده در ایران چگونه با تکیه‌بر صنعت چاپ و نشر کتاب بسط یافت. به‌علاوه، این پژوهش برنامه کتاب محور مؤسسه انتشارات فرانکلین در ایران و جهان را در راستای یک رقابت کلان فرهنگی در عرصه بین‌الملل می‌بیند.