فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

چکیدهجغرافیا به‌عنوان بستر تحولات و تاریخ به‌عنوان زمان آن از دیرباز با هم تعامل دو‌سویه داشته و به‌عنوان مکملی در سیر تحولات تاریخی مطرح بوده‌اند. اگر جنگ را به‌عنوان یک عامل تعیین‌کننده در سیر تحولات بشری بدانیم، عامل جغرافیا بدان جهت که سهمی بسزا در سرنوشت جنگ‌ها داشته­اند، شایسته توجه است. در همین راستا از مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار جغرافیایی در نبردها، تغییرات جوی بوده است. تحولات جوی بر روی زمانِ وقوع، نوع سازماندهی قوا، فرآیند و از همه مهم‌تر بر نتیجه برخی از نبردها اثر می‌نهاد؛ بنابراین هرگونه پژوهشی بدون توجه به نقش جغرافیا در پیروزی­ها و شکست­ها ناکافی و نارسا خواهد بود. لذا پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی در پی پاسخ به این پرسش بنیادین است که حوادث جوی چه تأثیری بر تحولات نظامی ایران عصر غزنوی-سلجوقی داشته است؟ یافته‌های پژوهش حکایت از آن دارد که تأثیر حوادث جوی بر تحولات نظامی ایران و سرنوشت جنگ‌های عصر غزنوی و سلجوقی نقشی تعیین‌کننده داشته که از مهم‌ترین آنها می‌توان به مواردی چون: تأثیر آب‌وهوا بر کارکرد تسلیحات و قوای جنگی، نقش برف و سرما در تلفات نیروها و تغییر در سیاست جنگی، تأثیر گرمای هوا و تشنگی در تحلیل قوای سپاهیان، تأثیرات نظامی باران و سیل در زمین­گیر شدن لشگریان و کارکرد پدیده‌های جوی در بازتولید خرافات و...اشاره کرد.