فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

رستم­خان به‌عنوان یک غلام گرجی از چهره­های مؤثر در تاریخ نظامی ایران عهد صفوی بشمار می­آید. او در سایۀ هوش و ذکاوت خود به عالی­ترین منصب نظامی یعنی سپهسالاری در عهد صفوی دست‌یافت، و صوفی­وار و فداکارانه به دفاع از مرزهای صفوی در شمال غرب و غرب ایران پرداخت. پژوهش حاضر با تکیه‌بر روش توصیفی و تحلیلی به دنبال پاسخ به این پرسش اساسی است که رستم­خان گرجی در جنگ‌های ایران و عثمانی در مناطق وان، هرسین، حله و ایروان چه نقشی ایفا نمود و عملکرد او در این میدان چه نتایجی را در پی داشت؟ فرضیۀ اصلی پژوهش این است که شواهد موجود یک رابطۀ دو سویه­ای از میزان شناخت رستم­خان نسبت به مهارت‌های نظامی و موقعیت جغرافیایی منطقه، و همچنین درک صحیح و دقیق او از شدت خصومت عثمانی‌ها با صفویان و مطامع آن‌ها در گرجستان را نشان می­دهد. یافته‌های تحقیق ضمن تأیید این مدعا نشان می­دهد که حضور تاریخی رستم­خان و پیروزی‌هایش در جنگ‌های مورداشاره به تحکیم و تثبیت امنیت مرزهای شمال غربی ایران تا سقوط دولت صفوی کمک مؤثری کرد. همچنین عثمانی‌ها مجبور شدند در معاهدۀ ذهاب از گرجستان و آذربایجان چشم‌پوشی کنند؛ و تحرکات نظامی آن‌ها نیز در آن حدود تا شروع یورش افغان‌ها به اصفهان متوقف گردید.