فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نظام اجتماعی سیاسی عرب بسته­ به قبیله­ بود که بنی­امیه با کاربست آن حکومت امویان را تشکیل­داد. در بین قبایل شام، بنی­­کلب باقلمرو گسترده، ادعای سروری قبایل یمنی و پیمان سیاسی و خانوادگی با بنی­امیه، به وفادارترین هواخواه امویان تبدیل­شد و باجانفشانی درصفیّن، پایه‌های حکومت اموی را استوار ساخت. همچنین تلاش برای ولی­عهدی یزید و کمک نظامی و فرهنگی آنها،­ گسترش حکومت امویان را رقم­زد. براین­اساس پژوهش پیش­رو می­کوشد با رویکرد توصیفی و تحلیلی به ­این سوال پاسخ­دهد که عملکرد قبیله­ی کلب در مواجهه با جنبش‌های اعتقادی و چالش­های سیاسی­ اقتصادی دولت امویان چگونه بود و این­قبیله در سرکوب جنبش‌های ضدّاموی چه نقشی داشت؟یافته ­های پژوهش نشان ­می­دهد مهمترین عرصه نقش­آفرینی کلبیان، عملکرد نظامی متأثر از هواداری ایدئولوژیکی، سنت­ها و مصالح قبیله­ا­ی آنها بود، چراکه بخشی از سپاهیان اموی را تشکیل­می­دادند. سرکوب جنبش­های اعتقادی و همچنین سیاسی ـ اقتصادی، ستیز با پیروان مذاهب، قبایل رقیب و گروه­های سیاسی مخالف امویان درگستره­ی خلافت اسلامی کارویژه­ی قبیله کلب در این دوره بود به طوری­که در لشگرکشی­های خارج از شام و دورترین مناطق، حضوری اثربخش داشتند. نقطه­ی اوج مشارکت آنان را می‌توان پیکار باورمندانه با ­ اعتراضات اقتصادیِ اهل­ذمه در مصر و نقاط دور از مرکز خلافت، قیام پیروان زیدبن­علی،  خیزش مردم مدینه و شورش های خوارج و زبیریان در سراسر قلمرو اموی دانست.