فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عبدالله بن عباس شاخص‌ترین چهرۀ خاندان عباس بن عبدالمطلب و یکی از نخبگان صحابه است. باوجود اخبار فراوانی که در فضل و دانش این چهرۀ مشهور بازتاب یافته، اما بخش‌هایی از زندگی او همچنان با ابهاماتی روبروست. مهم­ترینِ این ابهام‌ها عدم همراهی او با امام حسین(ع) در واقعۀ کربلاست. برخی منابع از معذور و یا مأذون بودن او سخن گفته‌اند، که درست به­نظرنمی­رسد. در این پژوهش از دیدگاهی دیگر، اندیشه و تفکّر عبدالله بن ‌عباس نسبت به برنامۀ امام حسین(ع) در آستانۀ واقعۀ کربلا بررسی و تحلیل شده است. برای این ‌کار، زیست سیاسی ابن عباس در دوران خلفا و حکومت امام علی(ع) مورد واکاوی انتقادی قرارگرفته است. پرسش اصلی این پژوهش به این شکل مطرح می‌شود که گفتمان خلفا چه تأثیری بر رویکرد ابن ‌عباس به نهضت امام حسین(ع) داشت؟ این پژوهش با روش توصیف و تحلیل تاریخی و با کمک سه مؤلفۀ عقیده، غنیمت و منفعت و مفهوم گفتمان انجام‌شده است. نتیجۀ این پژوهش حاکی است تأثیرپذیری ابن‌ عباس از گفتمان خلفا سبب می‌شد که او در عین پایبندی کلی که به گفتمان اهل‌بیت(ع) داشت، برخی وقایع ازجمله نهضت و حرکت امام حسین(ع) را با رویکرد و اندیشه‌ای متفاوت از ایشان تحلیل و ارزیابی کند.