بررسی علل بحران‌های اجتماعی ایران در جنگ جهانی اول با نگاه به مطبوعات

نویسندگان

1 دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام از دانشگاه تربیت مدرس.

2 عضو هیئت علمی پژوهشکده علوم تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

doi
10.52547/HSOW.4.1.115
چکیده

جنگ جهانی اول برای مردم ایران گرفتاری‌های بی‌شماری را در پی داشت؛ مناطق وسیعی از کشور در اثر جنگ تخریب شد، ده‌ها هزار نفر دچار قحطی شدند و یا بر اثر بیماری از بین رفتند. در پی این شرایط، ناامنی و قتل و غارت‌های روزانه در همۀ مناطق کشور به امری عادی در طول جنگ تبدیل شد. این بحران‌های اجتماعی از علل داخلی و خارجی نشأت گرفته بود. در این پژوهش، با بررسی بحران‌های اجتماعی ایران در دورۀ مورد بحث و براساس روش توصیفی ـ تحلیلی، ریشه‌ها و علل واقعی این بحران‌ها بر پایۀ بررسی مطبوعات و روزنامه­های آن روزگار، واکاوی و مورد مدّاقه قرارگرفته است. بر این اساس، نگارندگان در پی پاسخ به این سؤال هستند که چه عواملی در شکل­گیری بحران‌های اجتماعی ایران، در جنگ جهانی اول نقش داشته است؟ نتایج حاکی است برخلاف دیدگاه برخی از محقّقان، عوامل داخلی ازجمله دولت، محتکران و خبّازخانه‌ها در شکل­گیری و تشدید بحران‌های اجتماعی ایران در جنگ جهانی اول، نقش مهم­تر و مخرّب­تری داشتند؛ هرچند که نمی­توان نقش دول متجاوز خارجی را در این بحران‌ها نادیده گرفت.