فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با آنکه قوانین و مقررات در همه نظام‌های حقوقی به طور معمول برای وضعیت‌های عادی تدوین، تصویب و منتشر می‌شوند، اما در این میان گاه وضعیت‌هایی بر نظام‌های سیاسی حادث می‌شود که حیات اجتماع را در مخاطره قرار می‌دهد. برای مدیریت این وضعیت‌های مخاطره‌انگیز، ابزارهای مختلفی در نظام‌های سیاسی وجود دارد که یکی از آنها، اعلام وضعیت اضطراری است. در وضعیت اضطراری، محدودیت‌هایی نسبت به حقوق و آزادی‌های اساسی، همچون حق بر رفت‌وآمد، حق بر اشتغال و آزادی رسانه‌ای بار می‌شود. با توجه به اینکه حقوق و آزادی‌های اساسی مردم در وضعیت اضطراری در معرض تحدید قرار می‌گیرد، رعایت یکسری قواعد شکلی و ماهوی از جانب دولت‌ها الزامی است تا این وضعیت، منجر به نقض اساسی حقوق و آزادی‌های بنیادین نشود. با شیوع بیماری کووید 19 در سرتاسر جهان، برخی از کشورها به اعلام وضعیت اضطراری بهداشتی پرداختند تا از این طریق بتوانند به مقابله با این بیماری بپردازند. در ایران هر چند به طور رسمی از ظرفیت‌های اصل 79 قانون اساسی استفاده نشد و وضعیت اضطراری اعلام نشد، با استفاده از اصل 176 قانون اساسی محدودیت‌هایی بر برخی از حقوق و آزادی‌ها وارد شد. بررسی فرایند اعمال این محدودیت‌ها در ایران نشان می‌دهد که الزامات شکلی و ماهوی ناظر بر وضعیت‌های اضطراری تا حدود زیادی رعایت شده است.