تأثیر پلاسمای سرد اتمسفری و تنش کادمیوم بر شاخص‌های جوانه‌زنی و بیوشیمیایی ژنوتیپ‌های مختلف کینوا

نویسندگان

1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی- دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی- دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22108/ijpb.2025.145113.1407
چکیده

جهت بررسی تأثیر پیش­تیمار پلاسمای سرد اتمسفری و تنش کادمیوم بر شاخص­های جوانه­زنی و بیوشیمیایی ژنوتیپ­های مختلف کینوا، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه کامل تصادفی در سه تکرار در دانشگاه محقق اردبیلی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل غلظت‌های کادمیوم در سه سطح (صفر (شاهد)، 50 و 150 میلی­گرم در لیتر)، پیش­تیمار مدت زمان پلاسمای سرد در سه سطح (صفر (شاهد)، 10 و 30 ثانیه) و ژنوتیپ­های کینوا در سه سطح (Titicaca،Q26  و Giza) بود. نتایج نشان دادند با افزایش شدت تنش کادمیوم، میانگین درصد، سرعت جوانه­زنی، وزن خشک و طول گیاهچه‌های کینوا کاهش یافت، اما پیش­تیمار پلاسمای سرد منجر به افزایش این شاخص­ها شد. در شرایط بدون تنش کادمیوم، درصد و سرعت جوانه­زنی و وزن خشک گیاهچه­های حاصل از بذرهای پیش­تیمارشده با پلاسمای سرد  به مدت 30 ثانیه در رقم  Q26 به­طور معنی­داری بیشتر از بذرهای شاهد بود. همچنین در شرایط تنش 150 میلی­گرم در لیتر کادمیوم پیش­تیمار مدت زمان پلاسمای سرد، فعالیت آنزیم­های کاتالاز، پراکسیداز و پلی فنل اکسیداز، ساپونین و محتوای پرولین را افزایش داد اما میانگین مدت جوانه­زنی و زمان تا 90 درصد جوانه­زنی را کاهش داد. پیش­تیمار بذرها به مدت 30 ثانیه پلاسمای سرد، طول گیاهچه را 79/53 درصد نسبت به تیمار شاهد افزایش داد. بیشترین تأثیر پیش­تیمار پلاسمای سرد بر شاخص­های جوانه­زنی و بیوشیمیایی در شرایط تنش 150 میلی­گرم در لیتر کادمیوم در تیمار 30 ثانیه مشاهده شد. در تمام صفات مورد بررسی رقم Q26 نسبت به دو رقم Titicaca و Giza برتری داشت. در مجموع، به‌نظر می­رسد در بین ارقام مورد بررسی، رقمQ26  نتایج بهتری در مقایسه با رقم­های دیگر نشان داد و همچنین تیمار 30 ثانیه پلاسمای سرد، در سطوح مختلف تنش کادمیوم از راه افزایش توان بذر و گیاهچه و افزایش فعالیت آنزیم­های پاد اکسیدانی بیشترین اثر مثبت را بر جوانه­زنی و رشد گیاهچه­های ارقام کینوا داشت.