بررسی تحلیلی رویکرد سیاسی-مذهبی بابک و طاهر در رویارویی با خلافت عباسی
نویسندگان
1 دکترای تاریخ دانشگاه شیراز
2 استادیار گروه تاریخ دانشگاه یاسوج
doi
چکیده
با وجود تنوّع سیاسیـ مذهبی جنبشهای ایرانی علیه خلافت عباسی، پرداختن به گونهشناسی رویکرد سلسلهجنبانان چنین جنبشهایی نسبت به خلفا و سلطهی اعراب دارای اهمیت میباشد. در رویارویی ایرانیان در برابر اعراب، میتوان رویکردهای مختلفی را نشان داد. این مقاله با مراجعه به منابع عمدتاً تاریخی با شیوه توصیفی، تحلیلی و مقایسهای ضمن بحث از دو رویکرد ایدئالیسم و واقعگرایی، سعی در نشان دادن جلوه و پیامد رویکردهای مذکور در جریان مواجههی بابک خرمدین و طاهر ذوالیمینین با خلافت عباسی را دارد. رویکرد بابک خرمدین، علیرغم تداوم و گستردگی جنبش وی، با کاربست نوعی ایدئالیسم، احتمال کمتری برای موفقیت درازمدت داشت، در حالیکه طاهر، با کاربست سیاستی واقعگرایانه، (علیرغم عدول از آن، پیش از مرگ مشکوکش) راه را برای استقلال ایرانزمین هموارتر کرد. به بیان دیگر، جنبشی با رویکرد ایدئالیستی، کاربست ایدئولوژی ترکیبی یا غیر اسلامی و پایگاهی تودهیی، نسبت به حرکتی واقعگرا با مشروعیتی مذهبی و پایگاهی غیرتودهیی، شانس موفقیت کمتری داشت. سؤال اصلی این است که نقاط ضعف جنبش بابک و نقاط قوّت حرکت طاهر در چه بود؟ پاسخ آن را میتوان در رویکرد ایدئالیستی و واقعگرایانه جستوجو کرد که این مقاله به تحلیل جلوهها و پیامدهای آن پرداخته است.
