فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بادرنجبویه (Melissa officinalis L.) گیاهی چند ساله است که دارای فعالیت­های آنتی اکسیدانی، ضد باکتریایی، ضد التهابی، ضد قارچی و ضد سرطانی است. پژوهش حاضر، با هدف بررسی تأثیر محلول­پاشی عصاره کشت (0 و ½ حجمی/حجمی)، هموژنایت سلولی قارچ  Serendipita indica (20، 40، 80 و160 میلی­گرم در لیتر) و اثر توام آنها بر ترکیب شیمیایی، میزان اسانس و برخی صفات فیزیولوژیکی بادرنجبویه در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار انجام شد. در اسانس بادرنجبویه، 38 ترکیب شناسایی شد که عمده­ترین آنها به­ترتیب سیترونلال، گاما-3-کارن، ترانس­-کاروئول، سیترال و لینالول (در مجموع 77/25 تا 20/40 درصد) بودند. نتایج نشان دادند اثر تیمارها بر میزان ترکیبات عمده بادرنجبویه در سطح احتمال 1 درصد بسیار معنی­دار بود. بیشترین محتوای اسانس (28/0 درصد) و ترکیبات عمده اسانس بادرنجبویه شامل سیترونلال، ترانس-کاروئول، سیترال و لینالول (به­ترتیب 32، 56، 58، 74 و 63 درصد بیشتر از گیاهان شاهد) توسط تیمار ½ عصاره کشت+160 میلی­گرم در لیتر هموژنایت سلولی و کمترین آنها در تیمار شاهد (بدون محرک) بدست آمد. نتایج نشان دادند نوع و مقدار این محرک­ها، به­طور معنی­داری بر میزان کلروفیل a، کلروفیل b، کلروفیل کل، کاروتنوئیدها، قندهای محلول، محتوای مالون­دی­آلدهید، پرولین و فلاونوئیدها نسبت به شاهد تأثیر گذاشت. سیترال با سیترونلال، ترانس-کاروئول و لینالول همبستگی مثبت و معنی­دار نشان داد (P≤0.01). نقشه حرارتی برای صفات مورد بررسی، بین شاهد و تیمارهای این محرک­ها خوشه­بندی متمایزی نشان داد. در مجموع، کاربرد برگی عصاره کشت و هموژنایت سلولی قارچ S. indica به­عنوان یک محرک زیستی برای بهبود تولید اسانس بادرنجبویه و ترکیبات عمده آن پیشنهاد می­شود.