تأثیر هیومیک اسید و گونه‌های میکوریزا بر شاخص کلروفیل، عملکرد کوانتومی، محتوای مالون دی‌آلدئید و برخی صفات گندم در رژیم‌های مختلف آبیاری

نویسندگان

1 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22108/ijpb.2025.143429.1378
چکیده

برای بررسی تأثیر هیومیک اسید و گونه­های مختلف میکوریزا بر شاخص کلروفیل، عملکرد کوانتومی، محتوای مالون دی­آلدئید و برخی صفات گندم در رژیم­های مختلف آبیاری، آزمایشی به­صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی در سال زراعی 1398-1397 اجرا شد. فاکتورهای مورد بررسی شامل آبیاری در سه سطح (آبیاری کامل، قطع آبیاری در50 درصد مراحل آبستنی و خوشه­دهی به­ترتیب به عنوان محدودیت شدید و ملایم آبی معادل با کد 45 و 59 مقیاس BBCH) و کاربرد هیومیک اسید با گونه­های میکوریزا در هشت سطح (کاربرد میکوریزا  intraradiceslomus G، میکوریزا mosseae lomusG، کاربرد توام intraradices lomusG با mosseae lomusG، کاربرد  هیومیک اسید، کاربرد میکوریزا intraradices lomusG با هیومیک اسید، کاربرد mosseae lomusG با هیومیک اسید، کاربرد intraradices lomusG با mosseae lomusG و هیومیک اسید، عدم کاربرد میکوریزا و هیومیک اسید به­عنوان شاهد) بود. نتایج نشان دادند بیشترین هدایت الکتریکی (1/341 میکروزیمنس بر سانتی­متر)، محتوای مالون­دی­آلدهید و پراکسید هیدروژن (به ترتیب 17/0 و 36/0 میکرومول برگرم وزن تر برگ) در شرایط عدم استفاده از میکوریز و اسید هیومیک و قطع آبیاری در مرحله­ی چکمه­ای شدن و کمترین مقادیر این صفات به­ترتیب 4/115، 019/0 و 14/0 در شرایط آبیاری کامل و کاربرد اسید هیومیک با گونه­های میکوریزا (intraradices lomusG با mosseae lomusG) بدست آمد. بیشترین محتوای پروتئین برگ (09/14 درصد) و عملکرد دانه (2/951 گرم در متر­مربع) در آبیاری کامل و کاربرد توام میکوریزا و اسید هیومیک و کمترین مقادیر این صفات (به­ترتیب 3/11 درصد و 43/701 گرم در مترمربع) در شرایط عدم استفاده از میکوریزا و اسید هیومیک و قطع آبیاری در مرحله­ی آبستنی بدست آمد. به بیانی دیگر در شرایط محدودیت شدید آبی (قطع آبیاری در مرحله آبستنی)، کاربرد توام میکوریز و هیومیک اسید عملکرد دانه را 24 درصد در مقایسه با سطح شاهد (عدم کاربرد میکوریزا و هیومیک اسید) در همان سطح از آبیاری افزایش داد. بر اساس نتایج کاربرد کودهای زیستی و آلی ( میکوریزا و هیومیک اسید) به صورت منفرد و تلفیقی می­تواند عملکرد دانه گندم در شرایط محدودیت آبی را بواسطه بهبود صفات اگروفیزیولوژیکی، افزایش دهد.