فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

دوران حدوداً چهل ساله لشکرکشی­های مغولان به ایران و سرزمین‌های همجوار آن یکی از دوران‌های پرحادثه تاریخ است و به همین جهت توجه جدّی مورّخان را به خود جلب نمود. آنان افزون بر شرح این لشکرکشی­ها کوشیده‌اند سال‌شمار و زمان این لشکرکشی‌ها را نیز ثبت ­کنند. با این‌حال، گزارش‌های آن­ها در این مورد یعنی زمان وقوع رویدادهای مرتبط با لشکرکشی‌ها با اختلافاتی گاه قابل‌توجه همراه بوده­ است. بر اساس چنین فرضی پژوهش حاضر می‌کوشد تا با روش کتابخانه‌ای و رویکرد توصیفی­ـ تحلیلی به مقایسه گزارش‌های منابع تاریخی نوشته­ شده در ایران، عراق و مملوک (مصر و شام)، در خصوص گاه­شمار لشکرکشی­های مغولان بپردازد و به این پرسش که چه اختلافات و تشابهاتی در ثبت گاه­شمار این لشکرکشی­ها مشاهده می­شود، پاسخ دهد. از مطالعه و مقایسه گزارش‌های این منابع چنین برمی‌آید که در دوره لشکرکشی­های چنگیزخان (616-621 ق) مورّخان ایرانی نسبت به مورّخان ساکن در عراق و قلمرو مملوکان نقش پر رنگ‌تری ایفا نموده‌اند و در دوره لشکرکشی­های پس از چنگیزخان تا لشکرکشی هولاکو (624-651 ق) نقش تاریخ‌نگاران عراق بارزتر بوده و در نهایت در دوره لشکرکشی­ های هولاکو (651-658 ق) وقایع­نگاران مملوک نقش مهمی در ثبت زمان این لشکرکشی­ها داشته‌اند.