فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مراحل نمو میوه نخل خرما (Phoenix dactylifera) شامل حبابوک، کیمری، خلال، رطب و تمر است که چهار مرحله آخر با واژه‌های محلی خمل، کنگ یا خارک، دمپاز و خرما شناخته می‌شوند. ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی میوه در سه رقم خنیزی، هلیلی و مرداسنگ در مرحله خلال، رطب و تمر در میناب، رودان، بندرعباس و گنو بررسی شد. منطقه رودان بیشترین و گنو کمترین وزن میوه را نشان دادند. بیشترین مقدار وزن، اندازه و رطوبت میوه هر سه رقم، در مرحله خلال و کم‌ترین در مرحله تمر مشاهده شد. میوه تمر هر سه رقم، با بیش از 30 درصد رطوبت، از نوع نرم است. بر‌هم‌کنش مرحله نموی، رقم و منطقه، بیشترین وزن میوه را در مرحله خلال رقم هلیلی رودان و میناب و پس از آن، رقم خنیزی بندرعباس و میناب نشان داد. میوه رقم هلیلی و خنیزی نسبت بالای گوشت به دانه را نشان دادند که نشانه مرغوبیت است. الگوی تغییرات قندهای محلول و احیاکننده‌ هر سه رقم، طی نمو افزایش یافت ‌که نشان‌دهنده انرژی بالا است. بیشترین مقدار قندهای احیاکننده در رقم‌های هلیلی و مرداسنگ و کمترین در رقم خنیزی دیده شد. بیشترین و کمترین مقدار قندهای احیاکننده به‌ترتیب در میناب و گنو مشاهده شد. رقم خنیزی میان‌رس و در مرحله خارک نیز قابل استفاده است. رقم هلیلی از دیررس‌ترین ارقام خرمای ایرانی بوده و بطور معمول اواخر مهر برداشت می‌شود. ویژگی‌های فیزیکوشیمیایی خرما برحسب رسیدگی، ژنوتیپ و زیستگاه متفاوت بوده و طی نمو، وزن، اندازه و رطوبت میوه کاهش اما قند افزایش یافت.