مداخله بشردوستانه در حقوق بینالملل با تأکید بر مداخله نظامی ناتو در کوزوو
نویسندگان
1 دکتری روابط بین الملل و عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه اراک
2 کارشناس ارشد حقوق بشر دانشگاه شهید بهشتی
3 دانشجوی دکتری حقوق بینالملل دانشگاه شهید بهشتی
doi
چکیده
منشور ملل متحد با اتکا بر وقایع تاریخی، توسل به زور را به طور مطلق در حقوق و روابط بینالملل ممنوع کرد. با اینحال، لزوم پیشبینی موارد توسل به زور در راستای حفظ صلح و امنیت بینالمللی اقتضا دارد که با نظاممندکردن امکان توسل به زور و نهادینهسازی آن در قالب نظام ملل متحد و از مجرای شورای امنیت تلاش شود تا این امرتنها در مواردی مجاز باشد که واقعیات جامعه بینالمللی توسل به نیروی نظامی را منطقاً توجیه و بلکه تجویز میکند. اگرچه دفاع مشروع و مجوز شورای امنیت دو استثنائی است که در منشور ملل متحد برای نیل به این هدف پیشبینی شده است؛ با اینحال، در دهههای اخیر، مفهومی تحت عنوان مداخله بشردوستانه نیز مطرح شده و برخی از دولتها آن را به عنوان استثنایی دیگر برای توسل به زور قلمداد کردهاند. سؤالی که در اینجا مطرح میشود این است که آیا مداخله ناتو در مخاصمه کوزوو در چارچوب تعریف مداخله بشردوستانه در حقوق بین الملل قرار میگیرد؟ آیا میتوان مدعی شد که یک عرف جدید و یا به تعبیر دیگر، استثنایی نوین در خصوص قاعده ممنوعیت توسل به زور در حال شکلگیری است؟ در پاسخ میتوان چنین فرض کرد که در حال حاضر، هیچگونه استثنای جدیدی بر قاعده منع توسل به زور، تحت عنوان استثنای مداخله بشردوستانه، پذیرفته نشده و کماکان دفاع مشروع و مداخله با مجوز شورای امنیت تنها موارد استثنای قاعده مذکور در حقوق بینالملل است. پژوهش حاضر با استفاده از روش تحقیق توصیفی ـ تحلیلی و با مراجعه به اسناد و مدارک مرتبط، به بررسی این مفهوم و سنجش اعتبار چنین ادعایی میپردازد.
