مطالعه تطبیقی دخالت آراء عمومی در گزینش قضات از دیدگاه فقه مذاهب اسلامی
نویسندگان
1 استادیار گروه فقه و حقوق دانشگاه شهید مطهری
2 کارشناس ارشد فقه مقارن و حقوق عمومی اسلامی دانشگاه مذاهب اسلامی
3 دانشیار دانشگاه تهران
doi
چکیده
یکی از مسائل قضایی مورد ابتلا در مهمترین سیستمهای حقوقی دنیا، چگونگی انتخاب قضات است که دارای جنبههای فقهی و حقوقی میباشد. گزینش قضات بر مبنای آراء عمومی، جزو کارآمدترین شیوههای جذب قضات در این سیستمها به حساب میآید، به همین دلیل شناخت مبانی فقهی نظریه انتخابیبودن قضات، اهمیت زیادی دارد. اکثریت فقها برای آراء عمومی در تعیین قاضی نقشی قائل نبودهاند. در بین فقهای معاصر، برخی از شاگردان خویی و برخی از فقهای اهلسنت قائل به دخیلبودن آراء عمومی در تعیین قضات هستند. دلیل اصلی نظریه انتخاب قاضی در فقه مذاهب اسلامی، استظهاری است که از برخی آیات و روایات داشتهاند. برخی از دلایل این دیدگاه در فقه امامیه و اهلسنت مشترک و برخی دیگر اختصاصی هستند. استناد به برخی از آیات قرآن کریم و همچنین نظام «قاضی تحکیم» به منظور دخالت آراء عمومی در گزینش قضات، جزو ادله مشترک میان فقه امامیه و فقه سایر مذاهب اسلامی است و از این جهت میان مذاهب اسلامی، تقریب وجود دارد. در مقاله حاضر ضمن تشریح دیدگاه انتخاب به برخی از نقدهای آن نیز اشاره شده است.
