بازخوانی آراء و ادله فقهی مذاهب اسلامی در مسئله بلوغ (با تأکید بر مخاطب‌شناسی روایات این حوزه)

نویسندگان

1 استادیار گروه فقه و حقوق اسلامی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

3 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم؛

4 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

5 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه سمنان

doi
چکیده

بر اساس معیار قرآنی مذکور در آیه: «حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّکَاحَ: تا به [سن] زناشویی برسند» (نساء، 6)، بلوغ، پدیده­‌ای است طبیعی که با تکامل قوه تولید مثل به منصه ظهور می­‌رسد، اما در روایات، نشانه­‌های گوناگونی برای تفسیر این مرحله از توانایی جنسی بیان شده و سنین متعددی برای تعیین بلوغ دختران و پسران معرفی گردیده است. این عدم اتحاد مبنا و معیار در تعیین سن بلوغ موجب تعدد آراء فقیهان نسبت به مسئله شده است و نتیجه‌ آن این شده که فقهای امامیه در پیروی از احادیث امامان شیعه و فقهای اهل­‌سنت در برخورد با سنت و خط مشی رؤسای مذاهب خود متفاوت عمل نمایند. یافته­‌های این پژوهش، نشانگر آن است که در حوزه فهم روایات بلوغ، آنچه چندان بدان توجه نشده، مخاطب­‌شناسی در زمان صدور روایات و سنت است؛ چه­ اینکه پیامبر اکرم ­و امامان معصوم همواره بر اساس ویژگیهای متنوع مخاطبان و وفق تأثیر اقتضاهای مختص ایشان و پرسشگران احکام، در مواردی حکم مختص به واقعه­‌ای خاص را بیان نموده­‌اند که در نتیجه، جنبه عمومی ندارد.