بازخوانی آراء و ادله فقهی مذاهب اسلامی در مسئله بلوغ (با تأکید بر مخاطبشناسی روایات این حوزه)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
2 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه تهران
3 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده علوم انسانی، واحد یادگار امام خمینی(ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
چکیده
بر اساس معیار قرآنی مذکور در آیه: «حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّکَاحَ: تا به [سن] زناشویی برسند» (نساء، 6)، بلوغ، پدیدهای است طبیعی که با تکامل قوه تولید مثل به منصه ظهور میرسد، اما در روایات، نشانههای گوناگونی برای تفسیر این مرحله از توانایی جنسی بیان شده و سنین متعددی برای تعیین بلوغ دختران و پسران معرفی گردیده است. این عدم اتحاد مبنا و معیار در تعیین سن بلوغ موجب تعدد آراء فقیهان نسبت به مسئله شده است و نتیجه آن این شده که فقهای امامیه در پیروی از احادیث امامان شیعه و فقهای اهلسنت در برخورد با سنت و خط مشی رؤسای مذاهب خود متفاوت عمل نمایند. یافتههای این پژوهش، نشانگر آن است که در حوزه فهم روایات بلوغ، آنچه چندان بدان توجه نشده، مخاطبشناسی در زمان صدور روایات و سنت است؛ چه اینکه پیامبر اکرم و امامان معصوم همواره بر اساس ویژگیهای متنوع مخاطبان و وفق تأثیر اقتضاهای مختص ایشان و پرسشگران احکام، در مواردی حکم مختص به واقعهای خاص را بیان نمودهاند که در نتیجه، جنبه عمومی ندارد.