فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

با اشغال ایران در جنگ جهانی اول، شهرهای این سرزمین به میدانِ رقابت قدرت‌های موجود در آن تبدیل شد. زنجان یکی از این شهرها بود. پرسش این‌جاست که عملکرد جناح‌های صاحب قدرت در زنجان، در طول این جنگ، چه بود و چه پیامدهایی داشت؟ پژوهش حاضر به شیوه‌ی گردآوری اسنادی و میدانی در پی پاسخ به پرسش مذکور است. این شهر در طول جنگ، به صحنه‌ی کشاکش سه قدرتِ اشغال‌گران بیگانه، خوانین محلی و حاکم شهر، تبدیل شد. دو قدرت نخست، از منابع مادی و انسانی زنجان در جهت منافع خود بهره‌جویی کردند. قدرت سوم نیز، با پیش گرفتن سیاستی واقع‌بینانه و متناسب با شرایط موجود، از تمام استعداد ممکن خود برای سازمان­دهی شهر زنجان و نواحی اطراف استفاده نمود. سیاست حکومت مرکزی در زنجان به سببب ضعف در ارتباط با قدرت نخست، سیاستی انفعالی و در ارتباط با اختلافات قدرت دوم و سوم، دعوت به مصالحه و کسب رضایت آن‌ها بود. نبرد قدرت‌ها در این شهر، باعث بی‌نظمی، کاهش جمعیت، مهاجرت، بیکاری، تعطیلی صنایع محلی و اختلال در تجارت شد.