بررسی تطبیقی پیامدهای سیاسی ـ فرهنگی دو جنگ ملازگرد (463ق) و میریوکیفالون (572ق)

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه شهید باهنر کرمان

doi
چکیده

پیروزی در نبرد ملازگرد (463ق./1071م.) در شکل‌گیری حکومت سلجوقیان روم تأثیر بسزایی داشت، امّا تقریباً یکصدسال پس از تأسیس این حکومت، سلطان قلیچ‌ارسلان دوم در سال 572‌‌ق./ 1176م. با پیروزی در نبرد دیگری مقابل امپراطوری بیزانس ـ که در مکانی با نام میریوکیفالون، رخ داد ـ توانست گام‌های تازه‌ای در راستای ایجاد امنیت و آرامش بیشتر و به تبع آن بهبود وضعیت سیاسی ـ فرهنگی قلمرو سلاجقه‌ی روم بردارد. پژوهش حاضر با بررسی تطبیقی و قرار دادن نبردهای ملازگرد و میریوکیفالون، به عنوان دو نقطه‌ی عطف در تاریخ این حکومت، تلاش دارد تأثیرات سیاسی و به تبع آن فرهنگیِ پیروزی در این نبردها را تحلیل نماید. بنابراین پژوهش حاضر در پی پاسخ بدین پرسش است که پیروزی ترکمانان سلجوقی در دو نبرد ملازگرد و میریوکیفالون، چه تأثیری در وضعیت سیاسی ـ فرهنگی قلمرو دولت سلاجقه‌ی روم داشته است؟ نتیجه‌ی به دست آمده از این نوشتار، نشانگر آن است که اگرچه پیروزی در نبرد ملازگرد، نقطه عطف مهمی برای سرازیر شدن ترکمانان به آناتولی و شکل‌گیری حکومت سلاجقه‌ی روم بوده، بدون تردید پیروزی در نبرد میریوکیفالون نیز اثراتی غیرقابل انکار بر ثبات سیاسی، امنیت اجتماعی و به تبع آن رونق فرهنگی آناتولی داشته است.