تاثیر تهدید کلیشه ای جنسیت بر عملکرد و کینماتیک پرش طول زنان: بررسی نقش کانون توجه بیرونی

نویسندگان

1 دانشگاه شهید چمران اهواز

2 گروه رفتار حرکتی و روان‌شناسی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

3 گروه علوم ورزشی، دانشگاه نیمس، فرانسه

4 گروه رفتار حرکتی و روان‌شناسی ورزشی، دانشکده علوم ورزشی، دانشگاه شهید چمران اهواز، اهواز، ایران

doi
10.22089/spsyj.2026.19130.2670
چکیده

هدف: هدف از این پژوهش بررسی تأثیر القای تهدید کلیشه‌ای جنسیت و به‌کارگیری کانون توجه بیرونی بر عملکرد و کینماتیک مهارت پرش طول ایستاده در زنان بود.مواد و روشها: در این پژوهش ۴۵ زن غیرورزشکار؛ در دو مرحله پایه و آزمایشی، مهارت پرش طول ایستاده را اجرا کردند. در مرحله پایه، شرکت‌کنندگان چهار پرش را بدون دریافت هیچ‌گونه دستورالعمل یا القای خاصی انجام دادند و عملکرد (مسافت پرش) و کینماتیک (حداکثر فلکشن زانو پیش از تیک‌آف) ثبت شد. سپس شرکت‌کنندگان به‌صورت تصادفی به سه گروه تقسیم شدند: (۱) القای تهدید کلیشه‌ای جنسیت، (۲) القای تهدید کلیشه‌ای جنسیت همراه با دستورالعمل کانون توجه بیرونی، و (۳) شرایط خنثی. در مرحله آزمایشی، افراد چهار پرش را تحت شرایط آزمایشی خود اجرا کردند.یافته ها: نتایج مدل خطی با اثرات آمیخته نشان داد که در بعد عملکردی، اثرات اصلی شرایط آزمایشی و مراحل معنادار بودند (p < 0.05)، اما اثر تعاملی معنادار نبود (p = 0.64)، که بیانگر عدم تأثیر معنادار تهدید کلیشه‌ای و توجه بیرونی بر عملکرد است. در مقابل، در بعد کینماتیکی، اثر تعاملی معنادار بود (p = 0.03) و حداکثر فلکشن زانو در شرایط تهدید کلیشه‌ای همراه با توجه بیرونی و نیز شرایط خنثی، به‌طور معناداری بیشتر از شرایط تهدید کلیشه‌ای بود. نتیجه گیری: عدم تفاوت عملکردی احتمالاً ناشی از سادگی تکلیف و سطح مهارتی پایین شرکت‌کنندگان است، در حالی‌که تغییرات کینماتیکی نشان می‌دهد تهدید کلیشه‌ای الگوی حرکتی را تحت تأثیر قرار داده و توجه بیرونی می‌تواند اثرات منفی آن را تعدیل کند.