فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

معنی‌شناسی کاربردی یکی از رویکردهای نوین مطالعۀ معنی است و هدف آن تبیین ظرفیت‌های زبانی متن و نشان دادن هنر نویسندگی و کاربردهای خاص نویسنده است. این رویکرد بر آن است تا توصیف و توضیحی از مناسبات میان زبان، باورها و اندیشه‌های نویسنده ارائه دهد. تاریخ جهانگشای یکی از برجسته‌ترین متون بازمانده از عصر مغولان است که به دلیل زبان خاص آن همواره مورد توجه پژوهشگران بوده‌است. در این پژوهش با بهره‌گیری از رویکرد معنی‌شناسی کاربردی به خوانش انتقادی دیباچۀ این اثر پرداخته شده‌است. برای دست‌یابی به این منظور مؤلفه‌های بافت موقعیت، شاخص‌ها، جایگزین‌ها و کنش‌های گفتاری در متن دیباچۀ جهانگشای بررسی شده‌اند. نتیجۀ پژوهش نشان می‌دهد که نویسنده در جایگاه خدمتگزار مغولان، با دیدگاهی جبرگرایانه می‌کوشد چهرۀ منفی و منفور مغولان و اعمال وحشیانۀ آن‌ها را تعدیل کند و ویرانگری‌های آنان را مشیت الهی جلوه دهد. او با کاربست واژگان خاص، آیات، احادیث و اشعار، باورهای خود را به مخاطب انتقال می‌دهد و می‌کوشد با بهره‌گیری از شیوه‌های مختلف کاربرد عناصر زبانی، دیدگاه‌های فکری خود را به مخاطب بقبولاند. کنش‌ گفتاری اظهاری در این متن دارای بیش‌ترین بسامد است و این امر نشان می‌دهد نویسنده در پی ترغیب مخاطبان برای پذیرش وضعیت موجود و عدم رویارویی با مغولان است.