فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کیتوزان به‌عنوان یک زیست‌ماده چندمنظوره، به دلیل اثرات محرک رشد و تنظیم‌کنندگی متابولیسم، کاربرد گسترده‌ای در کشت بافت و بهبود عملکرد گیاهان یافته کرده است. در این پژوهش، پاسخ‌های ریخت‌شناسی، فیزیولوژیکی و آناتومیکی گیاه کاسنی در محیط کشت MS حاوی غلظت‌های مختلف کیتوزان (1، 5/2، 5 و 10 میلی‌گرم بر لیتر) بررسی شد. نتایج نشان داد که اثر کیتوزان بر عملکرد گیاه وابسته به غلظت آن است. در میان تیمارها، غلظت 10 میلی‌گرم بر لیتر بیشترین زیست‌توده را ایجاد کرد، درحالی‌که بیشترین میزان بیوسنتز آلکالوئید در تیمار 5 میلی‌گرم بر لیتر مشاهده شد و 2/3 برابر بیشتر از شاهد بود. همچنین فعالیت آنزیم‌های کاتالاز، پراکسیداز و فنیل‌آلانین آمونیالیاز (PAL) و نیز میزان پروتئین کل، قندهای محلول، فنل کل و پرولین در پاسخ به تیمار کیتوزان افزایش یافت. تیمار 5 میلی‌گرم بر لیتر کیتوزان سبب افزایش قطر ساقه در مقایسه با شاهد شد. همچنین، کاربرد کیتوزان موجب کاهش تمایز آوند چوبی نسبت به شاهد گردید. طبق بررسی‌های انجام‌شده، کیتوزان در غلظت‌های پایین سبب افزایش وزن تر و خشک و نیز حفظ و تجمع پروتئین‌ها می‌شود؛ در مقابل، در غلظت‌های بالاتر، رادیکال‌های آزاد تولیدشده میل ترکیبی بیشتری با پروتئین‌ها داشته و درنتیجه موجب اکسیداسیون پروتئینی می‌شود. به‌طورکلی نتایج این پژوهش نشان داد که تیمار کیتوزان در مقادیر مناسب می‌تواند پاسخ‌های رشدی و فیزیولوژیکی گیاه را بهبود بخشد، موجب افزایش رشد و رنگیزه‌های گیاهی گردد و بر تمایز بافت‌ها و تکوین اندام‌های گیاهی تأثیرگذار باشد.