ارزیابی فصلی کارایی و مصرف انرژی در تولید گلخانهای نشاء صیفیجات
نویسندگان
1
2
3
4
5
doi
https://doi.org/10.71516/qafj.2026.1239782چکیده
افزایش تقاضای جهانی غذا و تشدید تغییرات اقلیمی، توسعه سیستمهای تولید کنترلشده و کمنهاده را ضروری ساخته است. تولید نشاء در گلخانه راهبردی مؤثر برای افزایش بهرهوری سبزیجات و مدیریت محیطی است، با این حال مصرف بالای انرژی بهویژه در مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری، همچنان چالش اساسی آن محسوب میشود. بدین منظور، یک گلخانه تجاری به مساحت 2000 مترمربع انتخاب و تعداد 1000 نشاء از محصولات پرتقاضا شامل خیار، گوجهفرنگی، بادمجان، فلفل، کاهو و خانواده کلم بهعنوان واحد عملکردی در نظر گرفته شد. دادههای مربوط به نهادههای مصرفی از طریق اندازهگیری مستقیم، بازدید میدانی و مصاحبه حضوری، گردآوری و سپس شاخصهای انرژی محاسبه شدند. نتایج نشان داد که نشاء خیار رسمی در هر دو فصل دارای بالاترین کارایی انرژی بود؛ بهطوریکه شاخص بهرهوری انرژی آن در تابستان و زمستان بهترتیب 87/4 و 25/9 نشا بر مگاژول و شاخص انرژی ویژه آن بهترتیب 205/0 و 108/0 مگاژول بر نشا محاسبه شد. کاهش مصرف برق، کودهای شیمیایی و ریزمغذیها به دلیل کوتاهتر بودن دوره رشد، از مهمترین دلایل بهبود عملکرد انرژی در این محصول بود. در مقابل، نشاهای فلفل، بادمجان و گوجهفرنگی بیشترین انرژی ورودی و کمترین بهرهوری انرژی را نشان دادند که عمدتاً ناشی از طولانی بودن دوره رشد گلخانهای، نیاز بالاتر به کودهای ازته و مصرف بیشتر ریزمغذیها و قارچکشها بود. همچنین، نشاء خانواده کاهو بیشترین مصرف حشرهکش را در میان تیمارهای مورد مطالعه داشت. بهطور کلی، نتایج پژوهش نشان داد که نوع محصول و فصل تولید نقش تعیینکنندهای در الگوی مصرف انرژی و کارایی تولید نشاء گلخانهای در اقلیمهای گرم دارند.
