ارزیابی و نقشه‌برداری خطر آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع سیراچال با روش تحلیل سلسله مراتبی فازی و GIS‌

نویسندگان

1 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،‌ تهران، ایران.

2 مربی پژوهش، مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،‌ تهران، ایران.

doi
10.30466/jfrd.2020.120862
چکیده

پژوهش پیش­رو برای ارزیابی و نقشه‌برداری خطر وقوع آتش‌سوزی در جنگل‌ها و مراتع سیراچال در استان البرز، با استفاده از فرایند تحلیل سلسله­مراتبی فازی انجام شد. معیارهای مورد استفاده شامل چهار معیار اصلی فیزیوگرافی، زیست‌شناختی، اقلیمی و انسان‌ساخت و زیرمعیارهای مربوط به آنها هستند. نقشه‌های کلیه این عوامل، با استفاده از مدل رقومی ارتفاع منطقه، تصاویر ماهواره‌ای، نمونه‌برداری زمینی و اطلاعات موجود تهیه شدند. همچنین نقشه آتش‌سوزی‌های گذشته طی یک دهه گذشته با استفاده از اطلاعات موجود و نمونه‌برداری زمینی با GPS تهیه شد. سپس وزن معیارهای مؤثر در وقوع آتش‌سوزی با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی محاسبه و با استفاده از ترکیب وزنی نقشه‌های معیارهای مؤثر، نقشه پتانسیل خطر آتش‌سوزی تهیه شد. در پایان نقشه پتانسیل خطر آتش‌سوزی با استفاده از آتش‌سوزی‌های گذشته اعتبارسنجی شده و دقت آن در شناسایی مناطق حساس به آتش‌سوزی ارزیابی شد. نتایج نشان داد که از بین معیارهای اصلی، معیار انسان­ساخت بیشترین تأثیر را در خطر وقوع آتش‌سوزی داشت. همچنین زیرمعیارهای شیب و فاصله از رودخانه، نوع و تراکم پوشش گیاهی و فاصله از جاده دارای بیشترین اهمیت (وزن) در خطر وقوع آتش­سوزی بر اساس فرایند تحلیل سلسله مراتبی فازی محاسبه شدند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از نقشه پتانسیل خطر آتش‌سوزی، 55/58 درصد منطقه پتانسیل خطر زیاد داشت.