نظام واژگانی سورۀ بروج بر اساس سازوکارهای شناختی پایداری بر ایمان
نویسندگان
1 کارشناسی ارشد رشتۀ علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه پیام نور، فسا، ایران.
2 استادیار، گروه الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه آزاد اسلامی، فسا، ایران.
doi
10.30513/qd.2025.7213.2596چکیده
مطالعۀ معناشناختی واژگان قرآن که بهگونهای حکیمانه در ساختار منسجم سورهها و آیات جایگذاری شدهاند، امکان دستیابی به شبکهای منسجم از معانی ژرف این کتاب را فراهم میآورد. هر سوره در قالب ساختاری هدفمند و گفتمانی خاص شکل گرفته است و نظام واژگانیاش متناسب با غرض هدایتی آن، هدفمند سازمان یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی و با تمرکز بر معناشناسی واژگان در بستر سورۀ بروج، به واکاوی سازوکارهای شناختی پایداری بر ایمان در برابر فتنه و رنج میپردازد. بنابر یافتههای پژوهش، نظام واژگانی سوره متناسب با گفتمان سوره (تثبیت ایمان در دلِ رنجها) طراحی شده و با واژگان و ترکیباتی منحصربهفرد مانند «بروج، موعود، شاهد و مشهود، شهید، اصحاب الاخدود، قعود، انتقام، بطش، محیط و محفوظ، فوز کبیر»، پیام پایداری و استقامت را به مؤمنان القا میکند. بررسی بیشتر این پژوهش به این نکته انجامید که فضای واژگانی این سوره با ساختاری محافظتی و مراقبتی سازمان یافته است، بهگونهای که واژهها نه بهصورت منفرد، بلکه در شبکهای بههمپیوسته و در پیوند با فضای گفتمانی سوره، لایههای عمیقتری از کارکردهای ایمانِ پایدار را بازنمایی میکنند.