فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حقوق بین‌الملل معاصر با پذیرش هنجارهای نوین، عدم توجه به موازین حقوق بشر را با توجیه مصونیت از مجازات نپذیرفته و محاکمه را پاسخی به وجدان بشری قرار داده است. با این حال، سران دولت‌ها همچنان با توسل به قواعد مصونیت از مسئولیت کیفری فرار می‌کنند. در این راستا، دیوان بین‌المللی دادگستری اعلام کرد تعهد دولت‌ها به جرم‌انگاری و اعمال صلاحیت، ماهیت پیشگیرانه داشته و طرفین معاهده مکلف به تجهیز نظام حقوقی خود برای تعقیب و محاکمه هستند. این آرا بستری شد تا کمیسیون حقوق بین‌الملل، مسیر سلب مصونیت از این افراد را هموار کند. پژوهش حاضر با روش توصیفی‌- تحلیلی و مطالعات کتابخانه‌ای در رویه دیوان به این نتیجه می‌رسد که قواعد مصونیت صرفاً اعمال صلاحیت را برای دوره‌ای مشخص یا جرایمی معین مانع شده و نمی‌تواند شخص را به‌طور کلی از مسئولیت مبرا کند. از سوی دیگر، دولت‌ها دارای نفع مشترک جهانی در اجرای تعهد به اعمال صلاحیت در قبال نقض قواعد آمره هستند. بر این مبنا، کمیسیون با سلب مصونیت مادی در جنایات «نسل‌کشی، جنایات علیه بشریت، جنایات جنگی، آپارتاید، شکنجه و ناپدیدشدن اجباری»، کشور صلاحیت‌دار را متعهد به محاکمه مقامات خارجی طبق قوانین دولت محل دادگاه و قواعد حقوق بین‌الملل نمود.