معیارهای شناسایی قاعده آمره در حقوق بینالملل معاصر با نگاهی بر طرح پیشنویس کمیسیون حقوق بینالملل (مصوب 2022)
نویسندگان
1 استادیار گروه حقوق عمومی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران بابلسر، ایران
doi
10.22054/qjpl.2025.82829.3057چکیده
قاعده آمره بهعنوان یک ابرهنجار در سلسلهمراتب هنجاری حقوق بین الملل، به دلیل پیوند ناگسستنی که با اصول و مفاهیم ناب اخلاقی دارد، همواره در تعریف و تشخیص با نوعی ابهام همراه بوده است. در حقوق کنوانسیونی و نیز رویه قضایی، تعریف صریح و روشنی از آن نشده و صرفاً به معیارهای کلی برای شناسایی این قاعده و نیز ایجاد محدودیت هایی بر اراده دولتها و دیگر تابعان حقوق بین الملل در این رابطه اشاره شده است. روش به کارگرفته شده در این پژوهش، روش توصیفی- تحلیلی و نحوه جمعآوری دادهها نیز به روش کتابخانهای، مطالعه اسناد و استفاده از منابع معتبر اینترنتی میباشد. در این پژوهش، به شیوهای تحلیلی و با تکیه بر طرح پیشنهادی کمیسیون حقوق بین الملل در زمینه شناسایی و آثار حقوقی قواعد انکارناپذیر حقوق بین الملل عام (قواعد آمره) مصوب سال 2022 و نیز با نگاهی به رویه قضایی بین المللی و دکترین، شناخت بهتر معیارهای تشخیص و شناسایی قواعد آمره حقوق بین الملل بررسی شد. یافته علمی این پژوهش آن است که این معیارها در هر مورد باید اثبات شود و اهمیت یک قاعده به خودی خود، جایگاه آمره به آن قاعده نمیبخشد. در واقع هرگونه استنباط و استخراج شهودی قواعد آمره چه از نظر کمیسیون و چه از منظر رویه قضایی بین المللی مردود است.