معیارهای شناسایی قاعده آمره در حقوق بین‌الملل معاصر با نگاهی بر طرح پیش‌نویس کمیسیون حقوق بین‌الملل (مصوب 2022)

نویسندگان

1 استادیار گروه حقوق عمومی دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه مازندران بابلسر، ایران

doi
10.22054/qjpl.2025.82829.3057
چکیده

قاعده آمره به‌عنوان یک ابر­هنجار در سلسله‌مراتب هنجاری حقوق بین ­الملل، به دلیل پیوند ناگسستنی­ که با اصول و مفاهیم ناب اخلاقی دارد، همواره در تعریف و تشخیص با نوعی ابهام همراه بوده است. در حقوق کنوانسیونی و نیز رویه قضایی، تعریف صریح و روشنی از آن نشده و صرفاً به معیارهای کلی برای شناسایی این قاعده و نیز ایجاد محدودیت­ هایی بر اراده دولت‌ها و دیگر تابعان حقوق­ بین­ الملل در این رابطه اشاره شده است. روش به کارگرفته شده در این پژوهش، روش توصیفی- تحلیلی و نحوه جمع‌آوری داده‌ها نیز به روش کتابخانه‌ای، مطالعه اسناد و استفاده از منابع معتبر اینترنتی می‌باشد. در این پژوهش، به شیوه‌ای تحلیلی و با تکیه بر طرح پیشنهادی کمیسیون حقوق بین ­الملل در زمینه شناسایی و آثار حقوقی قواعد انکارناپذیر حقوق بین ­الملل عام (قواعد آمره) مصوب سال 2022 و نیز با نگاهی به رویه قضایی بین­ المللی و دکترین، شناخت بهتر معیارهای تشخیص و شناسایی قواعد آمره حقوق بین ­الملل بررسی شد. یافته علمی این پژوهش آن است که این معیارها در هر مورد باید اثبات شود و اهمیت یک قاعده به خودی خود، جایگاه آمره به آن قاعده نمی­بخشد. در واقع هرگونه استنباط و استخراج شهودی قواعد آمره چه از نظر کمیسیون و چه از منظر رویه قضایی بین­ المللی مردود است.