جایگاه‌ رویدادهای تاریخی در سیرۀ عرفانی پیامبر در برگزیده‌ای از متون منثور عرفانی هفت قرن نخست

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی(ره)، قزوین، ایران

3 . استاد گروه فلسفه، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، پژوهشکده ادیان و عرفان، تهران، ایران

doi
10.22034/jid.2025.339261.2338
چکیده

دو متغیر «حال» و «زمانه» سبب متفاوت‌شدن کیفیت مواجهه با پدیده‌هایی می‌شود که گاه خود آنها لایه‌های و جوانب مختلف دارند. این تفاوت در تنوع آثار دربارۀ موضوع واحد به‌خوبی آشکار است. «موضوع‌‌بودن» پیامبر و سیره حضرت برای مورخ، محدث و عارف امری است که از تعداد آثار تحریر‌شده به‌خوبی مشخص است؛ اما مسئله آن است که شیوۀ «روایت» و «پرداختن» به آن چه ویژگی و تفاوتی با دیگر جریان‌های فکری و علمی دارد؟ رخدادهای تاریخی عصر پیامبر، مشخص و قابل احصاست؛ اما شیوۀ رویارویی، گزارش و شرح آن از سوی عارفان متفاوت و منحصر‌به‌فرد است. در این مقاله پنج رویداد ولادت، بعثت، معراج، هجرت و وفات پیامبر انتخاب شده ‌است تا در برگزیده‌ای از آثار منثور عرفانی به آنها پرداخته شود. بی‌تردید هیچ‌گاه از صوفی توقع آن نمی‌رود که رویدادهای تاریخی را در بستر زمان و مکان تبیین و تحلیل کند، بلکه اینان رویداد تاریخی را در افق «معنا» انعکاس می‌دهند.