تحلیلی بر ارتقای مقبولیت عمومی معماری خاک در شهر یزد
نویسندگان
1 استادیار، گروه معماری، واحد یادگار امام خمینی (ره) شهرری، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری معماری، گروه معماری، واحد پروفسور حسابی، دانشگاه آزاد اسلامی، تفرش، ایران.
3 استادیار، گروه معماری، واحد قم، دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران.
4 استادیار گروه معماری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران
doi
10.30475/isau.2023.400964.2048چکیده
معماری خاک، یکی از فنون ساخت در معماری با غنای تاریخی چندهزارساله است که ردپای آن در معماری ملل مختلف جهان ازجمله کشور ایران نمایان است. علیرغم پیشینه و ظرفیتهای غنی موجود؛ روند استفاده فراگیر و مقبولیت معماری خاک در دوره معاصر بنا بر رشد فناوری در مصالح رقیب صنعتی و تغییرات فرهنگی ساختوساز با افول محسوسی همراه بوده است. هدف از این پژوهش، شناخت تنگناها و راههای ارتقای معماری خاک با تأکید بر بستر شهر تاریخی یزد است. روش این پژوهش، کیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانهای و همراه با استدلال قیاسی همراه با ماهیت دوگانه نظری - کاربردی است. ابزارهای جمعآوری دادههای پژوهش؛ تحلیل محتوای ادبیات نظری تحقیق و یک پرسشنامه خبره محور با رجوع به ده کارشناس خبره معماری و شهرسازی شهر یزد است. یافتههای پژوهش نشان میدهد معماری خاک علیرغم برخورداری از مجموعهای از مزایا و معایب همانند دیگر فنون و سبکها در معماری؛ دارای مجموعهای از چالشها، موانع و پیشرانهایی است. گروهبندی و اولویتبندی چالشها، موانع و پیشرانهای معماری خاک در بخش ادبیات تحقیق و خبرگان شهر یزد نشاندهنده شباهتها و تفاوتهایی است که نشانگر «مکانمند» بودن دامنه مقبولیت عمومی معماری خاک است. برایناساس، «پذیرش اجتماعی معماری خاک»؛ «برنامهها و دورههای کم دانشگاهی» و دو مقوله «نوآوری و فناوری» و «تدوین استاندارد و معیارهای کنترلی» به ترتیب چالشها، موانع و پیشرانهای اولویت مند شهر یزد میباشند. این اولویتبندی میتواند در بسترهای معین کالبدی بهصورت تجمیعی بهمنظور اعمال سیاستگذاری معمارانه مورد شناسایی و کاربرد واقع شود. همچنین، این سیاستگذاری جدید زمینهساز توجه عام بیشتر به مقوله «مقبولیت عمومی» بوده و میتواند بهصورت عملی و خاص نیز در ارتقای مقبولیت عمومی معماری خاک در شهر یزد تأثیرگذار باشد.
