حقیقت صلح عمری و جایگاه آن در نظام ثبتی ایران

نویسندگان

1 استاد گروه فقه ‌مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران،تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری فقه ‌و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات ‌و معارف اسلامی-پردیس البرز، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه فقه و ‌مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران،تهران، ایران.

doi
10.22034/ejs.2026.466142.1860
چکیده

زمینه و هدف: صلح عمری در نظام ثبتی ایران به عنوان راهکاری حقوقی و مشروع غالبا به منظور جلوگیری از نزاع ورثه و در عین حال در راستای محقق ساختن مطلوب و مقصود مورث در تعیین تکلیف اموال غیرمنقول خود برای پس از مرگ به کار گرفته می‌شود. هدف مقاله حاضر بررسی حقیقت صلح عمری و جایگاه آن در نظام ثبتی ایران است.   مواد و روش‌ها: مقاله حاضر توصیفی تحلیلی است. مواد و داده‌ها نیز کیفی است و از فیش‌برداری در گردآوری مطالب و داده‌ها استفاده‌شده است.   ملاحظات اخلاقی: در این مقاله، اصالت متون، صداقت و امانت‌داری رعایت شده است.   یافته‌ها: یافته‌ها در خصوص حقیقت صلح عمری اختلاف وجود دارد. برخی آن را عقد نامعین دانسته‌اند و برخی دیگر  ماهیت صلح را به عنوان یک عقد معین برای آن قائل شده‌اند. از طرفی آنان که صلح عمری را نوعی عقد صلح و تابع احکام صلح می‌دانند، در اینکه نتیجه عقد عمری می‌دهد یا صلح به شرط عمری است یا اینکه عین در زمان عقد و منفعت پس از وفات مصالح به ملکیت متصالح وارد می‌شود، اختلاف نظر دارند. صلح عمری حقیقتی مستقل از صلح ندارد و از همان ماهیت برخوردار است.   نتیجه: با توجه به معمول بودن صلح عمری در نظام ثبتی ایران، اما رویه و رویکردها به آن متفاوت است که در مقام عمل، چالش‌هایی را نیز به همراه داشته است به نحوی که گاه صلح عمری و صلح به شرط عمری را یکی می‌پندارند، در حالی که این دو نتایج و احکام متفاوتی را به دنبال دارند.