تاثیر پدیده‌های انسو (ENSO) بر توسعه پایدار کشاورزی در بخش آبزی‌پروری

نویسندگان

1 دکتری تخصصی رشته شیلات، گروه تکثیر و پرورش آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

2 دانشیار پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

3 استادیار پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

doi
10.22069/japu.2025.23980.1973
چکیده

پدیده انسو (ENSO)، نوسان اصلی جوی-اقیانوسی در اقیانوس آرام، از دو فاز ال‌نینو (فاز گرم) و لانینا (فاز سرد) تشکیل شده است. از دیدگاه آبزی‌پروری، درک پیامدهای ENSO بسیار حیاتی است، زیرا تغییرات اقلیمی ناشی از آن به طور مستقیم بر تولید آبزیان، سلامت آبزیان و پایداری کلی صنعت آبزی‌پروری تأثیر می‌گذارد. ال‌نینو با افزایش دمای سطح دریا و تغییر الگوهای بارشی همراه است و می‌تواند منجر به کاهش اکسیژن محلول و تغییرات شوری شود. این شرایط می‌تواند برای گونه‌های آبزی پرورشی استرس‌زا باشد و حتی به مرگ‌ومیر آن‌ها منجر شود. به علاوه این پدیده می‌تواند منجر به افزایش شیوع بیماری‌ها گردد. در مقابل، لانینا که با کاهش دمای سطح دریا و تغییرات در بادهای تجاری مشخص می‌شود، نیز می‌تواند چالش‌ها و فرصت‌هایی را برای آبزی‌پروری به همراه داشته باشد. تغییرات در الگوهای جریان و بالا آمدن آب می‌تواند بر توزیع مواد مغذی و در دسترس بودن منابع غذایی برای برخی گونه‌ها تأثیر بگذارد. از طرف دیگر، طوفان‌ها و بارندگی‌های شدیدتر در برخی مناطق می‌توانند به زیرساخت‌های مزارع پرورشی آسیب رسانده و کیفیت آب را مختل کنند. به طور کلی، نوسانات ENSO، چه در فاز گرم ال‌نینو و چه در فاز سرد لانینا، می‌توانند عدم قطعیت‌های قابل توجهی را برای برنامه‌ریزی و عملیات در صنعت آبزی‌پروری ایجاد کنند. بنابراین، پایش دقیق و به‌کارگیری استراتژی‌های سازگاری، از جمله انتخاب گونه‌های مقاوم، مدیریت بهینه مزارع و توسعه سیستم‌های هشدار اولیه، برای کاهش اثرات منفی و تضمین پایداری این صنعت در مواجهه با تغییرات اقلیمی ناشی از ENSO ضروری است.