مفهومشناسی و مصداقیابی «دابّة الأرض»؛ بر پایه شواهد درونمتنی و برونمتنی
نویسندگان
1 نویسنده مسئول، استادیار، گروه آموزش الهیات، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
doi
10.30513/qd.2025.6609.2478چکیده
«دابّة من الأرض» در آیه 82 سوره نمل ذکر شده است. عموم مفسران اهلسنت آن را حیوانی خارقالعاده دانستهاند که در آستانه قیامت خروج خواهد کرد و برخی از ایشان تنها جنبه حیوانی دابّه را پذیرفته و درباره جزئیات آن توقف کردهاند. اما در تفاسیر شیعه، اغلب امام علی، مصداق دابّة و زمان خروج او آستانه قیامت یا رجعت ذکر شده است. طبق هر دو نظر، دابّة با مردم گفتوگو نموده، یا آنان را مجروح و یا به نسبت ایمان و کفرشان علامتگذاری میکند. این پژوهش با رویکرد توصیفی- تحلیلی و با تکیه بر شواهد درونمتنی، شامل سیاق و آیات همموضوع و نیز شواهد روایی و تاریخی، به نتایجی نو در چگونگی اثبات مفهوم و مصداق «دابّة الأرض» دست یافته است. بر این اساس، نتیجه پژوهش این است که مصداق مفهوم دابّه، امام علی و زمان خروج او نیز جنگ بدر بوده است که ایشان نقش تعیینکننده در آن نبرد داشته و موجب هلاکت دهها تن از سران مشرک گردیده است.
