بررسی روابط تکاملی گونه های جنسOxynoemacheilus در غرب ایران بر اساس توالی سیتوکروم b

نویسندگان

1 گروه تولید و بهره‌برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی . منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 3. گروه شیلات، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

3 گروه شیلات، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

4 گروه تولید و بهره‌برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی . منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

5 گروه تولید و بهره‌برداری آبزیان، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی . منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.22069/japu.2025.23660.1953
چکیده

خانواده لوچ ماهیان سنگی، Nemacheilidae، در ایران از تنوع بسیار بالایی برخوردار است جنس Oxynoemacheilus یکی از جنس‌های این خانواده است که از آلبانی تا ایران و قفقاز گزارش شده‌است که 16 گونه از آن در ایران گزارش شده است مطالعه حاضر به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و روابط فایلوژنتیکی گونه‌های Oxynoemacheilus در غرب ایران با استفاده از توالی ژن سیتوکروم b انجام گردید. نمونه‌برداری از تابستان 1401 تا پاییز 1402 در استان‌های آذربایجان غربی، ایلام، خوزستان، فارس، کردستان، کرمانشاه و همدان انجام شد. آنالیز تبارشناسی بر اساس روشهای Bayesian (BI) و Maximum Liklihood (ML) انجام گردید. نتایج نشان داد که گونه های مورد بررسی در سه شاخه تکاملی قرار می‌گیرند بطوریکه گونه O. elsae در شاخه A، گونه‌های O. bergianus، O. euphraticus، O. longipinnis و O. parvinae در شاخه B و گونه‌های O. chomanicus، O. frenatus، O. karunensis، O. kiabii، O. kurdistanicus، O. persa، O. zagrosensis و O. zarzianus در شاخه C قرار می‌گیرند. نتایج نشان می‌دهد گونه O. elsae در نتیجه جدایی جغرافیایی مستقل از سایر گونه‌هایی که در این مطالعه بررسی شده‌اند تکامل یافته است از طرف دیگر گونه‌های با فرم قطور فقط در حوضه خلیج فارسی دیده می‌شوند در حالیکه فرم باریک و کشیده در هر سه حوضه مشاهده شده است