مطالعه تنوع زیستی بزرگ بی‌مهرگان کف‌زی در نهر باغو – حوضه خلیج گرگان

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منایع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس، ایران

2 گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منایع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس، ایران

3 گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منایع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس، ایران

4 گروه شیلات، دانشکده کشاورزی و منایع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبد کاووس، ایران

doi
10.22069/japu.2025.24135.1985
چکیده

برای ارزیابی تنوع زیستی (فراوانی و غنای گونه‌ای) بی‌مهرگان کفزی آبزی در نهر باغو در حوضه آبریز خلیج گرگان، جنوب شرقی دریای خزر، هفت نمونه‌برداری ماهانه از آبان ۱۴۰۱ تا اردیبهشت ۱۴۰۲ در چهار ایستگاه نمونه‌برداری با سه تکرار در هر ایستگاه با استفاده از نمونه‌بردار سوربر (۳۰×۳۰ سانتی‌متر) انجام شد. نتایج نشان داد که ۱۴ گونه از بی‌مهرگان کفزی در سطح خانواده (شامل ۴ راسته از حشرات و یک راسته از الیگوکیت‌ها) شناسایی شدند. سه خانواده شامل ( Chironomidae(5/43%)، Simuliidae (7/19 %)، و Beatidae (2/14 %) بیشترین فراوانی را داشتند. فراوانی بی‌مهرگان کفزی آبزی در ماه‌های زمستان و بهار تفاوت معنی‌داری نداشت (p>0.05). همچنین، فراوانی بی‌مهرگان کفزی آبزی در ایستگاه ۱ بیشتر از سایر ایستگاه‌ها بود. فراوانی Chironomidae و Simuliidae در زمستان بیشتر بود، در حالی که فراوانی Baetidae در بهار افزایش یافت. بارندگی قبل از هفتمین (آخرین) رویداد نمونه‌برداری در حوضه خلیج گرگان، فراوانی Chironomidae و Simuliidae را کاهش و فراوانی Tubificidae را در ایستگاه 1 افزایش داد. همچنین، فراوانی Baetidae در سایت‌های جنگلی کاهش یافت. هنگامی که جریان آب در نهر باغو یکنواخت و آرام بود، فراوانی بی‌مهرگان بزرگ آبزی تغییر نکرد. درحالی‌که وقوع بارندگی و افزایش جریان آب در نهرها، اگرچه گونه‌های آبزی غالب را تغییر داد، اما به طور کلی فراوانی بی‌مهرگان بزرگ آبزی را تغییر نداد. این مطالعه بر اهمیت حفظ جریان یکنواخت آب در نهرها و رودخانه‌ها (حفظ تعادل آب اکوسیستم‌های آبی) در حفظ تنوع زیستی و حفظ فراوانی آبزیان تأکید می‌کند.