بررسی آینده هندسی و شوری خلیج گرگان متاثر از سناریوهای خوش‌بینانه، بینابینی و بدبینانه کاهش تراز آب در دریای کاسپی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی مهندسی شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی مهندسی شیلات، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 نویسنده مسئول، مربی گروه تولید و بهره‌برداری آبزیان، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

doi
10.22069/japu.2024.21678.1855
چکیده

در این پژوهش تلاش گردیده است، با بکارگیری مدل‌سازی ریاضی و هندسی نسبت به برآورد شوری و دگرگونی‌های هندسی خلیج گرگان متاثر از سناریوهای خوش‌بینانه، بینابینی و بدبینانه کاهش تراز آب در خلیج گرگان اقدام گردد. در مدل‌سازی-ها اِنگاره بر آن است که پیوند مداوم خلیج با دریا تنها از راهِ کانال آشوراده برقرار باشد. ویژگی‌های برآورد شده دربرگیرنده مساحت، محیط، بیشینه ژرفا، ژرفای میانگین، میزان خشکی‌زایی، میزان شوری، میزان نمک دریافتی در سواحل و زمان خشکی‌زدگی کامل خلیج گرگان می‌باشد. فرنود پژوهش بیان می‌دارد که خلیج متاثر از سناریو خوش‌بینانه و با کاهش سالانه 7/6 سانتی‌متری تراز آب حداکثر تا سال 1442 خورشیدی با میانگین شوری 4/166 گرم‌برلیتر و در سناریو میانه با کاهش سالانه 5/17 سانتی‌متری تراز آب حداکثر تا سال 1416 خورشیدی با میانگین شوری 3/49 گرم‌برلیتر و در سناریو بدبینانه با کاهش سالانه 25 سانتی‌متری تراز آب حداکثر تا سال 1412 خورشیدی با میانگین شوری 28 گرم‌برلیتر به زندگانی خود پایان خواهد داد. میزان شوری خلیج در سناریو خوش‌بینانه به شدت افزایش خواهد یافت. هرچند در سناریو بدبینانه خلیج زودتر دچار خشکی‌زدگی شده با این وجود میزان نمک دریافتی سواحل (کمتر از 6/2 میلیون تن) در این سناریو کمتر از دیگر سناریوها می‌باشد. بیشترین میزان نمک برجا مانده بر روی سواحل در سناریو‌ خوشبینانه بیش از 4 میلیون تن برآورد گردید. پیشنهاد می‌گردد نسبت به ایجاد کانال‌های تعویض آب و یا شیوه‌های پمپاژ برای خلیج با هدف کاهش شوری و پژوهش برای اجرای برنامه سازگاری همگام با افت و خیز دریای کاسپی اقدام شتاب‌ناک انجام گردد.