مدل های ریاضیاتی میکروبیولوژی پیشگو: پتانسیل استفاده در صنایع شیلاتی

نویسندگان

1 نویسنده مسئول، استادیار بخش ژنتیک و بیوتکنولوژی، انستیتو تحقیقات بین‌المللی ماهیان خاویاری، مؤسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، رشت، ایران.

doi
10.22069/japu.2023.21815.1826
چکیده

میکروبیولوژی پیشگویی زمینه تحقیقاتی میکروبیولوژیست‌های غذایی است که با کمک مدلهای ریاضیاتی سعی در پیشگویی رفتار میکروارگانیسم‌ها در محیط غذایی دارند. حیطه میکروبیولوژی پیشگویی در غذا، یک زمینه تحقیقاتی وسیع با مفاهیم و کاربردهای مختلف است؛ اما میکروبیولوژی پیشگویی را می‌توان به عنوان یک شاخه علمی ‌از میکربیولوژی غذایی دانست که سعی در ارزیابی کمی ‌رفتار میکروبها در محیط غذایی دارد. این ارزیابی کمی می‌تواند در قالب یک معادله ریاضیاتی باشد. در واقع یک مدل ریاضی توصیفی از یک سیستم واقعی با استفاده از معادله‌های ریاضیاتی است. استفاده از مدلهای میکروبیولوژی پیشگویی تاریخچه طولانی در صنایع شیلاتی و صنایع کنسروسازی دارد. در واقع توصیف کنتیک مرگ باکتریایی با کمک حرارت و حذف باکتری کلستریدیوم بوتولینیوم یکی از کارکردهای مرسوم این مدلهاست. هرچند اولین مدلهای پیشگو در قرن بیستم ارایه شد اما توسعه زیاد این زمینه تحقیقاتی عمدتاً در دهه‌های اخیر همگام با پیدایش نرم افزارهای کامپیوتری بوده است. مدل‌های مختلف پیشگو قادراند رشد، غیر فعال سازی و احتمال رشد باکتری‌ها را در غذا تحت شرایط محیطی مختلف پیشگویی کنند. در مطالعه حاضر سه دسته اصلی مدلهای پیشگو (مدلهای اولیه، ثانویه و نوع سوم) معرفی شده و در کنار آن نرم افزارهای مورد استفاده در این زمینه مورد بررسی قرار می گیرد.