فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر با استفاده از مدل LBB به ارزیابی وضعیت بهره‌برداری و برآورد نقاط مرجع شیلاتی گونه ماهی کلمه در سواحل جنوب شرقی دریای خزر در چهار دوره زمانی 1390-1388، 1393-1391، 1396-1394 و 1399-1397 پرداخته است. مقادیر بیومس نسبی (B/B0) در چهار دوره زمانی مذکور به ترتیب 32/0، 14/0، 04/0 و 13/0 محاسبه شد که نشان می‌دهد کمترین و بیشترین نرخ تخلیه به میزان 68 و 96 درصد به ترتیب مربوط به اولین و سومین دوره زمانی می‌باشد. نسبت (F/M) از 16/1 در دوره زمانی 1390-1388 تا 79/8 در دوره زمانی 1396-1394متغیر بود. نسبت‌های M/K، F/K و Z/K بدست آمده از داده‌های کل دوره نمونه‌برداری به ترتیب برابر با 44/1، 94/3 و 38/5 برآورد شدند. مقادیر این شاخص‌ها دارای نوسان بود بطوری که بیشترین مقدار M/K و دو شاخص دیگر به ترتیب مربوط به اولین و سومین دوره‌ زمانی بود. با توجه به شاخص B/BMSY، ذخیره ماهی کلمه در دوره زمانی 1396-1394 در وضعیت تهی شدن و در سال‌های دیگر به شدت تحت بهره‌برداری بی‌رویه بوده است. بنابراین، نتایج مدل نشان می‌دهد هم‌اکنون میزان برداشت بیشتر از حداکثر محصول پایدار (MSY) بوده و ذخیره به شدت درحال کاهش و در وضعیت بحرانی می‌باشد. مقادیر F/M و B/B0 نیز بهره-برداری بی‌رویه را تایید می‌کنند. در مجموع، نتایج مدل LBB تأیید می‌کند که منابع صید ماهی کلمه در سال‌های اخیر در سواحل جنوب شرقی دریای خزر به شدت کاهش یافته و در معرض خطر انقراض قرار دارد. جهت حفظ و احیای ذخیره مذکور نیازمند ارائه اقدامات مدیریتی کارآمدتر و سخت گیرانه‌تری می‌باشد.