مطالعه تطبیقی تحول نظام مدیریت عالی دادگستری به نظام شورایی
نویسندگان
1 استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه خوارزمی
doi
10.29252/jlr.2021.183963.1363چکیده
طراحی ساختارهای حکومتی مناسب جهت اعمال قدرت حاکمیت دولت در قالب قوا و نهادهای حکومتی، یکی از الزامات تحقق اصل حاکمیت قانون و حکمرانی خوب است. بررسی سوابق موضوع فوق حاکی از آن است که نظریهپردازی در خصوص ساختارهای حکمرانی در قوه مجریه از سابقه طولانی برخوردار بوده و تا چند دهه گذشته، ساختار مدیریت عالی دادگستری به صورت خاص، چندان مورد توجه نبوده است. ایجاد قوه قضاییه/ دادگستری مستقل، کارآمد و پاسخگو، از نیمه دوم قرن بیستم میلادی مورد توجه نظریهپردازان رشتههای حقوق اساسی و مدیریت دولتی و نیز قانونگذاران مؤسس کشورهای مختلف قرار گرفته است. الگوی غالب در این زمینه، مدل مجریهای است که براساس آن، وزارت دادگستری وظیفه مدیریت عالی دادگستری را برعهده داشته و از این جهت در برابر نهادها و مقامات سیاسی مربوط، مسئولیت دارد. اما از چند دهه گذشته، نهادهای مستقلی در داخل دادگستری در حال شکلگیری هستند و بهتدریج برخی از صلاحیتهای وزارت دادگستری را اخذ نمودهاند. نهادهای مذکور عمدتاً تحت عنوان «شوارهای(عالی) قضایی» شناخته میشوند. یافته-های تحقیق حاکی از آن است که تحول نظام مدیریت عالی قضایی در ایران در جریان اصلاحات قانون اساسی در سال 1368 در جهت عکس تحولات جهانی بوده است.در این نوشتار، با جمعآوری منابع به صورت کتابخانهای و با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی تحول الگوی مدیریت عالی دادگستری به نظام شورایی، با تبیین سیر شکلگیری، ساختار، صلاحیتها و ارزیابی جایگاه و کارکرد شوراهای قضایی در نظامهای حقوقی مختلف میپردازیم.
