فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فهم درست واژگان دینی، افزون بر ضرورت شناخت معنای لغوی و اصطلاحی آن‌ها، نیاز به بررسی کاربردشان در قرآن و روایات دارد. عدم توجه به این نکته، زمینه‌ساز فهم نادرست از آیات و روایات می‌شود. این مقاله که با روش تحلیلی - توصیفی سامان یافته، کاربست واژۀ کفر در قرآن را معطوف به یکی از تعاریف فقهی آن، که عبارت از «عدم اسلام» است، بررسی کرده است. به دلیل بسامد گستردۀ واژۀ کفر در قرآن، واکاوی کاربست آن، به سورۀ بقره اختصاص یافت. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که کاربرد واژۀ کفر و مشتقات آن در سورۀ بقره، نسبت به این تعریف فقهی و کلامی اطلاق ندارد. اهل‌کتاب به‌رغم ادعای ایمان، ازآن‌رو کافر دانسته شده‌اند که در مقابل انبیای خود، دستورات الهی و پیامبر اکرم(ص)، موضعی خصمانه داشتند. مشرکان مکه نیز به علت داشتن برخی صفات خاص و رفتار خصمانه، با وجود اتمام حجت‌های الهی، کافر خوانده شدند. لذا با توجه به سیاق آیات مربوط به کفر، اعم از آنچه مربوط به اهل‌کتاب است و آنچه مربوط به مشرکان و منافقان، و نیز با در نظر گرفتن مصادیق مشخصی که آیات از آن‌ها سخن گفته، روشن می‌شود که واژۀ «کافر» شامل هر فردی به‌صرف غیرمسلمان بودن نمی‌شود.