رویکرد تربیتی به کارکردهای پرسشهای همگرا در دفتر اول مثنوی مولانا
نویسندگان
1 Ph.D. Candidate, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran
2 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Faculty of Literature and Humanities, University of Isfahan, Isfahan, Iran
3 Associate Professor, Department of Education, Faculty of Education and Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran
doi
10.22108/jpll.2023.134817.1722چکیده
بیان مسئله: در آثار مولوی تأثیرگذاری بر مخاطب بسیار مهم است، ازجمله دلایل این ادعا، علاوهبر اشارههای مستقیم وی به رعایت مقتضای حال مخاطب، وجود پرسشهای زیاد در مثنوی معنوی است که سبب ایجاد تفکر در مخاطب میشود.روش: در پژوهش حاضر به استخراج کارکردهای تربیتی پرسشهای همگرا از دفتر اول مثنوی مولوی پرداخته میشود. برای این منظور با جمعآوری و دستهبندی پرسشهای همگرا از دفتر اول مثنوی، پرسشهای همگرای تربیتی دستهبندی، و کارکردهای تربیتی این پرسشها، براساس برانگیزانندگی، استنتاج خواهد شد. در این کار ضمن استفاده از شیوة کتابخانهای در جمعآوری دادهها و انتخاب نمونة هدفمند و همگون، برای تحلیل دادهها درگزارش نهایی، از تحلیل محتوای کیفی استفاده میشود که بهسبب دقیقتربودن شیوة رفتوبرگشتی دارد.نتایج و یافتهها: حاصل این پژوهش قرارگرفتن پرسشهای همگرای تربیتی دفتر نخست مثنوی در کارکردهایی مانند ایجاد یادآوری، پذیرش ناتوانی، توجه و تمرکزدهی بر یک موضوع، نمایاندن غفلت و نادانی، غفلتزدایانه، بیان پشیمانی و تلاش برای جبران و خواهش از خدا بوده است. مدرسان میتوانند در امر تربیت از پرسش در کارکردهایی که از مثنوی مولوی استخراج شد، برای برانگیزانندگی، خلاقیت و رشد فکری و منطقی دانشآموزان و دانشجویان استفاده کنند.
