مقدّمهای بر نقّالی در ایران
نویسندگان
1 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور اورمیه
doi
چکیده
نقّالی در فرهنگ و ادب ایران پیشینه دیریازی دارد؛ ولی اسناد و اشاراتِ مربوط به آن، از روزگار صفویان به این سو است. اندازه نفوذ گسترده این فن در میان عامّه مردم از گزارشهای گوناگون و بعضاً خیره کننده مجالس سهراب کشی بر میآید و در ادوار رونق و رواج آن (عصر صفوی تا میانههای عهد پهلوی) حتّی بر ادبیات و هنر رسمی زمان نیز تأثیر گذاشته و شواهدی از شعر سخن سَرایانی چون: سلیم تهرانی، صحبت لاری، قاآنی و... و نیز برخی نگاره های شاهنامه نشان دهنده این نکته است. نقّالی آداب و اصول ویژهای داشته و علاقه مندانِ به این فن- در صورت بهره مندی از ویژگی هایی مانند: حافظه تیز، فصاحت و خوش صدایی- آن را نزد نقّالان پیش کسوت میآموختند و می توانستند پس از مدّتی صاحب طومار شوند و نقل بگویند. بعضی از این آیینها عبارت است از: ایستادن بر تختی در میان قهوهخانه یا نشستن بر صندلی، پیش خوانی، طلب صلوات در زمانهای خاص، استفاده از حرکات سر و دست و هماهنگی اندامها و لحن گفتار، به کارگیری مَنتشا (عصا)، بیت خوانی در میان نقل منثور، اجرای عملی بعضی صحنههای روایات، دوران زدن، رعایت تسلسل در نقل و... .