تعیین زایش کانسار آهن دلکن با تکیه بر بررسیهای زمینشناسی، زمینساخت، سنگنگاری و ایزوتوپهای پایدار δ18O و δ34S (جنوبباختری بردسکن، استان خراسان رضوی)
نویسندگان
1 Ph.D. Student of Economic Geology, Department of Mineral and Water Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Mineral and Water Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
doi
10.22108/ijp.2025.146371.1369چکیده
کانسار آهن دلکن در بخشهای خاوری پهنة زمینشناسی ایران مرکزی و در بخش شمالخاوری پهنة زمینساختی کاشمر-کرمان جای دارد. زمینشناسی محدوده شامل واحدهای شیست، کوارتزیت، آهک، دولومیت، آمفیبولیت و شیلهای کربندار با سنین پرکامبرین تا کامبرین است. گسلهای در این محدوده دو روند اصلی نشان میدهند. گروه نخست، روند شمالخاوری-جنوبباختری دارند که در نفوذ و بهدامانداختن استوک آذرین درونی که عامل دگرگونی همبری و کانهزایی در محدوده بوده است، مؤثر بودهاند و گروه دوم، گسلهایی با روند کمابیش عمود بر گروه نخست هستند که در کنترل کانهزایی تأثیرگذار بودهاند. با توجه به مشابهتها در کانهزایی آهن معدن دلکن با سه گروه متفاوت از کانهزاییهای آهن، هدف از این پژوهش شناخت بهتر شرایط و فرایندهای موثر در پیدایش و در پایان، تعیین تیپ کانهزایی در کانسار بوده است که با روش بررسی زمینشناسی و زمینساخت محدوده و شناخت ارتباط آنها با گسترش و نوع دگرسانیها و کانهزایی و همچنین، بررسیهای کانیشناسی، کانهنگاری، تجزیة مقدار اکسیدهای اصلی و ایزوتوپهای پایدار در محدوده انجام شد. کانهزایی در محدوده به دو گروه دستهبندی میشود. دستة نخست، کانهزاییهای مگنتیت تودهای است. دستة دوم، کانهزایی افشان و رگچهای اکسیدهای آهن همراه با آپاتیت است. دگرسانیها در محدوده شامل اسکارن پیشرونده، سدیک، کلسیک، فیلیتیک، سیلیسی و کربناتی ثانویه است. تجزیة اکسیدهای اصلی در رخنمونهای کانسار با ترکیب روش آمادهسازی ذوب پراکسیدی و روش ICP-OES مقدارهای مناسبی از کانهزایی آهن را نشان میدهند. دادههای تجزیة ایزوتوپهای پایدار اکسیژن روی کانیهای مگنتیت تودهای و کوارتز، نشاندهندة خاستگاه ماگمایی برای سیال گرمابی مؤثر در کانهزاییهای آهن بوده است. تجزیة ایزوتوپ پایدار گوگرد روی کانی پیریت نیز نشاندهندة خاستگاه غیرماگمایی برای گوگرد است. اگرچه دگرسانیها و کانهزاییهای تیپ کایرونا در این محدوده وجود دارند، اما ذخایر اصلی آهن در این محدوده، مگنتیتهای تودهای با تیپ اسکارن هستند.
