تأثیر یک دوره تمرین عملکردی شدید و مصرف تری‌گلیسرید زنجیره متوسط بر تغییرات نورومتابولیت‌های مغزی از طریق طیف‌سنجی رزونانس مغناطیسی در بزرگسالان سالم دارای اضافه‌وزن و چاق

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی‌‌ارشد گروه علوم زیستی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی وتندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد فیزیولوژی ورزشی، دانشکده تربیت‌بدنی، دانشگاه آزاد اسلامی تهران واحد تهران شرق، تهران، ایران

3 دانشجوی دکتری گروه علوم زیستی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی وتندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

4 استاد گروه علوم زیستی در ورزش، دانشکده علوم ورزشی وتندرستی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22089/spj.2025.18236.2382
چکیده

هدف: چاقی با افزایش التهاب سیستمیک، خطر تخریب عصبی را افزایش می‌دهد. در این پژوهش، اثر شش هفته تمرین عملکردی شدید همراه با رژیم و مکمل کتوژنیک بر نورومتابولیت‌های مغزی -که از شاخص‌های مهم سلامت نورونی هستند- بررسی شد. مواد و روش‌ها: در این کارآزمایی بالینی تصادفی، ۲۱ داوطلب دارای اضافه‌وزن یا چاق به سه گروه تقسیم شدند: تمرین عملکردی شدید (EX)؛ تمرین همراه با رژیم کتوژنیک حاوی تری‌گلیسریدهای زنجیره متوسط (MCT) (EX+KD)؛ گروه کنترل (C). تمرینات به مدت شش هفته، سه جلسه در هفته به ‌صورت عملکردی شدید انجام شد. متخصص تغذیه رژیم کتوژنیک را طراحی کرد و مکمل MCT به صورت روزانه مصرف شد. مقادیر نورومتابولیت‌ها با طیف‌نگاری رزونانس مغناطیسی پروتون (¹H-MRS) از ناحیه ورمیس مخچه (سیستم 1.5T Philips Ingenia) به‌صورت تک‌وُکسلی اندازه‌گیری و با نرم‌افزار Osprey پردازش شد. تحلیل داده‌ها با تحلیل واریانس یک‌طرفه (آنوا) و آزمون تعقیبی توکی انجام شد (05/0=α). یافته‌ها: پس از مداخله، در مقایسه با گروه کنترل، سطح میواینوزیتول (mI) در گروه‌‌های EX و EX+KD به‌ترتیب 12 درصد و 57 درصد کاهش یافت؛ در حالی که سطح کولین (Cho) در همین گروه‌ها به‌ترتیب ۹۷ درصد و ۱۹۳ درصد افزایش داشت. همچنین سطح N-استیل آسپارتات (NAA) در گروه EX 91 درصد و در گروه EX+KD 38 درصد افزایش یافت که همه‌ این تغییرات در سطح معناداری 05/0>P معنا‌دار بود. تغییرات مشاهده‌شده نشان‌دهنده اثر معنادار مداخله‌ها بر شاخص‌های نورومتابولیتهای مغز بود. نتیجه‌گیری: براساس نتایج پژوهش حاضر، تمرین عملکردی شدید به‌تنهایی موجب بهبود وضعیت نورومتابولیتهای مغز‌ می‌شود؛ یعنی Cho و NAA افزایش یافت و mI کاهش پیدا کرد؛ در حالی ‌که ترکیب ورزش با رژیم کتوژنیک حاوی MCT با تقویت تغییرات در Cho و mI، اثرات محافظتی قوی‌تری بر بافت عصبی داشت و این موضوع می‌تواند روند تخریب عصبی مرتبط با چاقی را مهار کند، اما این تأثیر هم‌افزایی بر NAA مشاهده نشد.