ویژگی‌های زمین‌شیمیایی و بازسازی خاستگاه شیست‌های گرافیت‌دار پرموتریاس در محدودة بندچرک، پهنة دگرگونی کوه‌دم

نویسندگان

1 Associate Professor, Department of Geochemistry, Faculty of Earth Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran

2 Engineer of Deputy of Mining Affairs, Isfahan Mobarakeh Steel Company, Isfahan, Iran

3 Associate Professor, Department of Geochemistry, Faculty of Earth Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran

4 Ph.D. Student, Department of Geochemistry, Faculty of Earth Sciences, Kharazmi University, Tehran, Iran

5 Ph.D., Iranian Mineral Processing Research Center, Karaj, Iran

doi
10.22108/ijp.2024.140342.1316
چکیده

در این پژوهش، ویژگی‌های زمین‌شیمیایی شیست‌های گرافیت‌دار منطقة بند‌چرک، برای بازسازی پیش‌سنگ‌های دگرگونی و محیط دیرینه‌رسوبی آنها بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد محتوای SiO2 سنگ‌های دگرگونی بالا بوده است (98/52 تا 68/80 درصدوزنی)، درحالی‌که مقادیر Na2O از 07/0 تا 32/5 درصدوزنی، K2O از 33/0 تا 61/5 درصدوزنی، K2O>Na2O و نسبت 5/0K2O/Na2O+K2O> است. درجة جدایش عنصرهای خاکی کمیاب سبک (LREE) بیشتر از عنصرهای خاکی کمیاب سنگین (HREE) است و تغییراتِ نسبت LREE/HREE برابر با 33/3 تا 2/34 است. مقدار LaN/YbN برابر با 58/3 تا 98/24 (میانگین: 44/10) است. سنگ‌ها ناهنجاری‌های Eu منفی متوسط (42/0 تا 93/1، میانگین: = 91/0) دارند. عنصرهای لیتوفیل یونی (مانند: Rb و K) کمابیش غنی‌شدگی نشان می‌دهند؛ اما Sr کمابیش تهی‌شده است. پیش‌سازهای سنگ‌های دگرگونی منطقة بند‌چرک چه‌بسا از دگرگونی مواد آلی در یک محیط رودخانه‌ای پدید آمده‌ باشند. ماسه‌سنگ فلدسپاتیک (احتمالاً آرکوز)، خاک رس و گری‌وک سرشار از آلی در یک دورة طولانی رسوب کرده‌اند و سپس دچار دگرگونی ناحیه‌ای شده‌اند که در پی آن کربن آلی به گرافیت دگرگون شده است؛ اما درجة دگرگونی به اندازه‌ای نبوده است که گرافیت با درجة خلوص بالا و پوسته‌ای را پدید آورد. از‌این‌رو، واحدهای شیستی گرافیت‌دار منطقة بند‌چرک، در یک محیط رسوبگذاری دیرینه با آب و هوای سرد یا کمابیش سرد ساخته شده‌اند.