تعیین شرایط دگرگونی و سنگ‌زایی متاپلیت‌های مجموعة قوری با استفاده از نمودارهای ترمودینامیکی فازی

نویسندگان

1 Associate Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

2 Professor, Department of Geology, Urmia University, Urmia, Iran

3 Assistant Professor, Department of Geology, Faculty of Earth Sciences, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran

doi
10.22108/ijp.2025.141810.1337
چکیده

مجموعة دگرگونی قوری در بخش جنوب‌خاوری پهنة سنندج-سیرجان رخنمون دارد و از سنگ‏‌های متابازیک، متاکربنات و متاپلیت به‌همراه توده‏‌های آذرین درونی‏‌ با ترکیب اسیدی تا بازیک ساخته شده است که همگی در هنگام فرورانش سنگ‏‌کرة اقیانوسی نئوتتیس به زیر خردقارة ایران مرکزی در ژوراسیک تکامل پیدا کرده‌اند. متاپلیت‏‌های منطقه در حد رخسارة آمفیبولیت دگرگون شده‌اند و پهنه‌های بارووین استارولیت-کیانیت و سیلمانیت را می‌توان در آنها ردیابی کرد. بر پایة بررسی‏‌های سنگ‏‌نگاری، گردهمایی کانیایی بیوتیت + گارنت + استارولیت + کیانیت ± سیلیمانیت نمایندة شرایط اوج دگرگونی در این سنگ‏‌هاست. ترکیب شیمیایی این سنگ‏‌ها با یک سنگ‏‌مادر ماسه‏‌سنگی غنی از آهن سازگار است. محاسبة نمودار فازی نشان می‏‌دهد گردهمایی اوج دگرگونی این سنگ‏‌ها در دمای 650 تا 780 درجة سانتیگراد و فشارهای بالاتر از 7 کیلوبار به پایداری می‏‌رسد. همچنین، نمودارهای فازی دما-ترکیب شیمیایی آشکار ساختند که افزون‌بر شرایط دما-فشار، محتوای بالای آهن و آلومینیم سنگ‏‌مادر متاپلیت‏‌ها امکان رخداد این گردهمایی کانیایی را فراهم کرده‏‌اند.