زمینشیمی سنگهای آتشفشانی دوروجین (جنوبباختری اردستان) با نگرشی ویژه بر شیمی کانی در پهنههای دگرسانی پروپیلیتیک
نویسندگان
1 Associate Professor, Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
2 Associate Professor, Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
3 M.Sc., Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
4 M.Sc., Department of Geology, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
5 Associate Professor, Department of Geology, Payame Noor University, Tehran, Iran
doi
10.22108/ijp.2022.129274.1236چکیده
منطقة دوروجین در جنوبباختری شهرستان اردستان و در پهنة ساختاری ارومیه- دختر جای گرفته است. در این منطقه، نفوذ تودة آذرین درونی گرانودیوریتی دوروجین با سن میوسن پیشین در مجموعة رسوبی- آتشفشانی با سن ائوسن میانی تا بالایی در برخی مناطق، باعث پیدایش پهنههای دگرسانی پروپیلیتیک به رنگ سبز در این واحدها شده است. برپایة ردهبندی زمینشیمیایی، سنگهای آتشفشانی منطقة دوروجین در محدودة بازالت-آندزیت، تراکیآندزیت، آندزیت و ریولیت جای گرفتهاند. عنصرهای LREE و عنصرهای LILE نسبت به عنصرهای HFSE غنیشدگی دارند و سری ماگمایی کالکآلکالن، متاآلومین و مربوط به محیطهای زمینساختی فرورانشی را نشان میدهند. فراوانترین کانی در مناطق دگرسانی اپیدوت با بافت شانهای و شعاعی است و میانگین پیستاشیت [Fe3+/ (Fe3++Al)×100] برابربا 22 درصد (PS22) است. برپایة ترکیب شیمیایی، کانی اپیدوت از سوسوریتیشدن پلاژیوکلازها پدید آمده است. کانی کلسیت دومین کانی فراوان در مناطق دگرسانی است. کانی تورمالین بیشتر بهصورت کرهگ متبلور شده است و از دیدگاه ترکیب شیمیایی از نوع دراویت و آلکالن است. تورمالینها دارای 6/0FeO/(FeO+MgO)<، میزان Al کمتر، Mg بالا و کمبود کمتر در موقعیت X هستند. ترکیب دراویت و میزان Mg فراوان در تورمالینها نشاندهندة سرشت خاستگاه سنگهای دگرسانی است. ترکیب شیمیایی تورمالینها گویای دگرسانبودن تورمالینهای منطقة دوروجین است. ترکیب شیمی تیتانیت با 25CaO< و 2Al2O3< درصدوزنی در نمودارهای تغییرات Al2O3 و TiO2 دربرابر CaO و تغییرات Al دربرابر Fe در محدودة تیتانیتهای پدیدآمده از دگرسانی جای میگیرند. ازاینرو، تیتانیتهای منطقة دوروجین پیامد دگرسانی هستند و پتانسیل معدنی در منطقه نیز نشاندهندة تأثیر سیالهای گرمابی است.